Συγγραφέας: Marlynn Wei M.D., J.D.
Μετάφραση: Μύρω Χριστοδούλου

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι συνεδρίες μεταφέρθηκαν κυρίως διαδικτυακά, οπότε και η απορία για το αν η ψυχοθεραπεία μπορεί να λειτουργήσει διαδικτυακά έγινε ακόμα εντονότερη. Δύο νέες έρευνες εξέτασαν αυτό το ερώτημα, κατά πόσον δηλαδή μπορεί να είναι αποτελεσματική η ψυχοθεραπεία μέσω διαδικτύου. Μπορεί η ενσυναίσθηση να επιτευχθεί ανάμεσα στους θεραπευόμενους και τους θεραπευτές παρά το διαδικτυακό χάσμα; Έχει προσαρμοστεί η ψυχοθεραπεία στη διαδικτυακή μετακίνηση; Τα αποτελέσματα για κάποιους μπορεί να είναι μια έκπληξη.

Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο «Frontiers in Psychology», οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι θεραπευόμενοι ένιωθαν ότι ο ψυχοθεραπευτής τους έτεινε σε μεγάλο βαθμό προς την ενσυναίσθηση και ήταν σημαντικά υποστηρικτικός μέσα στο αποστασιοποιημένο περιβάλλον σε σύγκριση με τις δια ζώσης συναντήσεις τους. Αυτό είναι αξιοσημείωτο καθώς ανάλογα με τον τύπο της ψυχοθεραπείας, το αν ένας θεραπευόμενος αισθάνεται συνδεδεμένος με τον ψυχοθεραπευτή του, είναι ουσιαστικός παράγοντας για το θετικό αποτέλεσμα της ψυχοθεραπείας.

Η «ψηφιακή ενσυναίσθηση» έχει οριστεί στα «παραδοσιακά χαρακτηριστικά ενσυναίσθησης, όπως το ενδιαφέρον και η φροντίδα προς τους άλλους που εκφράζονται μέσω επικοινωνίας από τον υπολογιστή».

Τα χαρακτηριστικά της «ψηφιακής ενσυναίσθησης» έχουν διευρυνθεί με επιπλέον μοντέλα ψηφιακής ενσυναίσθησης όπως:

• Ικανότητα ανάλυσης και αξιολόγησης της εσωτερικής κατάστασης τους άλλου (ακρίβεια ενσυναίσθησης)
• Αίσθηση ταυτότητας και δράσης (αυτοενσυναίσθηση)
• Αναγνώριση, κατανόηση και πρόβλεψη των σκέψεων και συναισθημάτων του άλλου (γνωστική ενσυναίσθηση)
• Το να νιώθει κανείς αυτό που νιώθουν οι άλλοι (συναισθηματική ενσυναίσθηση)
• Παιχνίδι ρόλων (ευφάνταστη ενσυναίσθηση)
• Να είναι κανείς συμπονετικός με τους άλλους (ενσυναίσθηση) μέσω των ψηφιακών μέσων

Στην έρευνα, εξετάστηκαν διαδικτυακές θεραπευτικές συνεδρίες που πραγματοποιήθηκαν μέσω Skype και βιντεοκλήσεων στο WhatsApp. Οι μισοί περίπου θεραπευόμενοι χρησιμοποίησαν επιτραπέζιους ή φορητούς υπολογιστές και οι υπόλοιποι ένα συνδυασμό ταμπλετών και smartphones. Σχεδόν το 90% των θεραπευτών χρησιμοποίησαν υπολογιστή.

Τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν ότι οι θεραπευτές ένιωθαν ότι μπορούσαν να προσφέρουν το ίδιο επίπεδο ενσυναίσθησης είτε αυτοπροσώπως είτε εικονικά.

Παραδόξως, οι θεραπευόμενοι αισθάνθηκαν μεγαλύτερη ενσυναισθητική σύνδεση και υποστήριξη από τον θεραπευτή τους στο εικονικό περιβάλλον σε σύγκριση με τις δια ζώσης συναντήσεις τους. Αυτά τα ευρήματα βασίζονται σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε πριν από την πανδημία, στην οποία διαπιστώθηκε ότι η ενσυναίσθηση μπορεί πράγματι να φτάσει πέρα από τα εικονικά σύνορα και να είναι αποτελεσματική στην εικονική ψυχοθεραπεία.

Μια άλλη μελέτη του 2021, επιβεβαιώνει την αποτελεσματικότητα της ομαδικής ψυχοθεραπείας διαδικτυακά. Για την ακρίβεια, ορισμένοι θεραπευόμενοι βρήκαν την εξ’ αποστάσεως ομαδική εργασία ακόμη πιο χρήσιμη απ’ ότι με φυσική παρουσία, αλλά αυτό δεν ισχύει για όλους.

Αυτές οι μελέτες εγείρουν το θέμα ότι η προσωπική προτίμηση και επιλογή ενδέχεται να σχετίζονται πολύ για τα  θετικά αποτελέσματα της θεραπείας με το πόσο άνετα νιώθουν οι άνθρωποι με την εικονική ψυχοθεραπεία και την τηλεθεραπεία. Οι θεραπευόμενοι που ανταποκρίνονται καλά σε εικονικά περιβάλλοντα είναι πιθανότατα εκείνοι που είναι ήδη συμφιλιωμένοι με τις τηλεδιασκέψεις και αισθάνονται άνετα ενώ βρίσκονται και στην ιδιωτικότητα του σπιτιού τους. Το ίδιο ισχύει και για τον θεραπευτή. Η έρευνα αποκάλυψε ότι οι θεραπευτές που αισθάνονταν πιο άνετοι και αποτελεσματικοί στην εικονική ψυχοθεραπεία ήταν αυτοί που την πρόσφεραν στους πελάτες τους και στο παρελθόν, ακόμη και πριν από την πανδημία.

Η μετάβαση στην διαδικτυακή ψυχοθεραπεία υπήρξε αποτελεσματική για πολλούς παρά τους περιορισμούς όπως τεχνολογικά ζητήματα, καθυστερήσεις στον ήχο και τη δυσκολία αναγνώρισης μικροεκφράσεων. Οι θεραπευόμενοι θα πρέπει να νιώθουν ότι μπορούν να αξιολογήσουν κατά πόσο η εικονική θεραπεία ταιριάζει στις ανάγκες τους.

Είναι πιθανό ότι πολλοί θεραπευόμενοι και θεραπευτές θα συνεχίσουν να επιλέγουν τις διαδικτυακές συνεδρίες δεδομένων των θετικών αποτελεσμάτων και της δυνατότητας για ψηφιακή ενσυναίσθηση σε συνδυασμό με την ευκολία στον προγραμματισμό, του λιγότερου χρόνου για μετακίνηση και της δυνατότητας επικοινωνίας με ασφάλεια χωρίς μάσκες. Τα καλά νέα είναι ότι η εικονική ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφερθεί με τρόπο που οι θεραπευόμενοι να νιώθουν υποστήριξη και αποτελεσματικότητα και πιθανότατα θα παραμείνει η βασική επιλογή για τη ψυχοθεραπεία τους.

Πηγή: psychologytoday.com

The post Λειτουργεί η διαδικτυακή ψυχοθεραπεία; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τον Στέλιο Κυμπουρόπουλο

Πολύ συχνά οι πατέρες της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας στην Ελλάδα χρησιμοποιούν την έκφραση «Παιδί μου, κάνε μια προσευχή και ο Θεός θα σε ακούσει και θα σε βοηθήσει» ώστε να ενισχύσουν τους πιστούς τους και τους ανθρώπους που προσέρχονται στους ναούς, να αντιμετωπίσουν την αγωνία της καθημερινότητας καθώς και σοβαρά προβλήματα που τους επιφυλάσσει η ζωή. Έτσι, η προσευχή χρησιμοποιείται σαν ένα ανώτερο πνευματικό «εργαλείο» για να φέρει την ελπίδα και τη χαρά πως τα πράγματα θα αλλάξουν.

Αυτή η πρακτική όμως, δεν ασκείται μόνο από τους χριστιανούς ορθόδοξους Πατέρες. Κάθε θρησκεία και λατρευτική πίστη, από τις περισσότερο διαδεδομένες μέχρι και τις πιο πρωτόγονες, έχουν ως θεμέλιο άξονα την προσευχή. Μια προσευχή που μπορεί να γίνει είτε κάτω από μια τυπική διαδικασία και έχει αρχή κορύφωση και τέλος είτε μια πιο ελεύθερη προσέγγιση κάτι σαν διάλογος – επαφή μεταξύ του προσώπου που προσεύχεται με το θεό ή με το Θεό. Με το σκεπτικό αυτό η προσευχή χτίζει τις σχέσεις θεού – ανθρώπου, προσδιορίζει το θεό και αποτελεί ένα όπλο για να ξεπεραστούν οι πειρασμοί.

Μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο των «πειρασμών» ανήκουν και τα θέματα της υγείας. Η διαταραχή της υγείας με μια αρρώστια αποτελεί σύμφωνα με τις διδαχές των θρησκειών μια πρόκληση, ένα μάθημα, μια τιμωρία για τον άνθρωπο που την παθαίνει, ενώ με τη βοήθεια της προσευχής επέρχεται ένα καλύτερο αποτέλεσμα. Όπως φαίνεται, η προσευχή και η άσκηση της ιατρικής εμπλέκονται πολύ συχνά για την αποκατάσταση της υγείας του ασθενούς. Με το άρθρο στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό Journal of the American Medical Association (JAMA) «μπορούν οι ιατροί να συστήνουν στους ασθενείς τους να προσεύχονται με σκοπό μια καλύτερη υγεία;» (Marwick, 1995) ξεκίνησε μια αναζήτηση με άγνωστο προορισμό. Η προσευχή, ως διαδικασία πίστης και λατρείας μιας ανώτερης οντότητας, επιτελεί μια ανώτερη λειτουργία ή έχει μονάχα μια θετική επίδραση μέσω της αυθυποβολής που ασκεί ο ίδιος ο άνθρωπος στον εαυτό του; Από τότε και μέχρι σήμερα, η επιστήμη θέτει την προσευχή σα μια άλλη πιθανή θεραπευτική μέθοδο θεραπείας. Άραγε ισχύει αυτή η άποψη;

Πολλές έρευνες και κλινικές μελέτες έχουν διεξαχθεί για να αξιολογηθεί η αξία της προσευχής στη ζωή, και πιο συγκεκριμένα, στην υγεία του ανθρώπου. Τα αποτελέσματα… αντικρουόμενα. Από πολύ νωρίς έχει συσχετιστεί η ωφελιμότητα της αυτο-προσευχής (το ίδιο άτομο προσεύχεται για τον εαυτό του) με έμμεσους και βιολογικούς παράγοντες ή μηχανισμούς. Φαίνεται πως η ευεργετική της επίδραση οφείλεται (1) σε μια συμπεριφορά βασισμένη σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής, (2) στην ενισχυμένη κοινωνική στήριξη, (3) στην ελάττωση του άγχους, (4) αλλά και στην ψυχοδυναμική της πίστης (Levin & Vanderpool, 1989; Strawbridge et al., 1997).

Από την άλλη, έχει γνωστοποιηθεί πως όταν το ίδιο το άτομο προσεύχεται ή γνωρίζει ότι κάποιος προσεύχεται για αυτόν αυτόματα διεγείρεται το ανοσοενδοκρινολογικό του σύστημα.

Τόσο η ψυχοφυσιολογία όσο και η ψυχοανοσολογία (δηλαδή η μελέτη της αλληλεπίδρασης μεταξύ των ψυχολογικών διεργασιών και του νευρικού και ανοσοποιητικού συστήματος του ανθρώπινου σώματος) έχουν αποδείξει την επίδραση των συναισθημάτων και των συγκινήσεων επάνω στην λειτουργία του οργανισμού (Ader, Felten, & Cohen, 1991). Με το σκεπτικό αυτό, για να ξεπεράσουν οι επιστήμονες τα τεχνικά «προβλήματα» που προκύπτουν από την αυτο-προσευχή, με σκοπό να αυξήσουν την αντικειμενικότητα των αποτελεσμάτων τους, ξεκίνησαν να μελετούν, ιδιαίτερα μετά το 2000, την επιρροή που έχει η προσευχή στην υγεία με τη διαδικασία της μεσολαβητικής προσευχής, όταν δηλαδή οι προσευχές ενός προσώπου γίνονται για λογαριασμό ενός άλλου ατόμου, σε διπλές τυφλές μελέτες. Μια ομάδα ανθρώπων δέχονται την προσευχή από άλλους, ενώ σε μια δεύτερη ομάδα δε γίνεται η «υπηρεσία» της προσευχής. Ούτε οι ασθενείς ούτε και οι γιατροί ή οι διαχειριστές της μελέτης συνήθως γνωρίζουν ποιος είναι σε ποια ομάδα. Οι άνθρωποι που κάνουν την προσευχή, οι μεσολαβητές, προσλαμβάνονται σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο και προσεύχονται για τους ανθρώπους που είναι στη μελέτη από μερικές έως πολλές φορές.

Μια τέτοια μελέτη διενεργήθηκε από την Mayo Clinic σε 799 ασθενείς που βρίσκονταν σε  στεφανιαία μονάδα εντατικής θεραπείας (Aviles et al., 2001). Κατά την έξοδο τους οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν σε ομάδες που δέχονταν ή δε δέχονταν προσευχή. Η προσευχή διεξήχθη από πέντε άτομα ανά ασθενή, τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα για 26 εβδομάδες. Το αποτέλεσμα έδειξε πως δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων και άρα ότι η μεσολαβητική προσευχή δεν επηρεάζει τη συγκεκριμένη μελέτη. Σε αντίθετα αποτελέσματα κατέληξε μελέτη που δημοσιεύτηκε την ίδια χρονιά που πραγματοποιήθηκε σε 3393 ασθενείς που είχαν μικροβιαιμία (παρουσία μικροοργανισμών στο αίμα, η οποία ανιχνεύεται με την καλλιέργεια του αίματος) (Leibovici, 2001). Ο συγκεκριμένος ερευνητής διαπίστωσε ότι τα άτομα της ομάδας για τα οποία υπήρχε μεσολαβητική προσευχή είχαν την τάση να παραμείνουν στο νοσοκομείο για λιγότερο χρόνο καθώς και ότι ο πυρετός που είχαν εξαιτίας της μικροβιαιμίας είχε μικρότερη διάρκεια σε σχέση με την άλλη ομάδα. Ξεδιπλώνοντας τα θετικά ευρήματα της προσευχής, μια ενδιαφέρουσα μελέτη παρουσιάστηκε το 2006 με αντικείμενα μελέτης τους γαλάγους (μικρά, νυκτόβια πρωτεύοντα ζώα που ενδημούν στην Αφρική) (Lesniak, 2006). Συγκεκριμένα, 22 γαλάγοι (Otolemur garnettii) με τραύματα που προέκυψαν από συμπεριφορές χρόνιου αυτοτραυματισμού, τυχαιοποιήθηκαν σε ομάδες που δέχονταν ή δε δέχονταν προσευχή. Η προσευχή διήρκησε 4 εβδομάδες. Και οι δύο ομάδες λάμβαναν επιπλέον L-τρυπτοφάνη (απαραίτητο αμινοξύ για την παραγωγή διάφορων πρωτεϊνών από το σώμα). Στα συμπεράσματα βρέθηκε ότι τα ζώα που ήταν στην ομάδα της προσευχής είχαν μεγαλύτερη μείωση του μεγέθους της πληγής και μια μεγαλύτερη βελτίωση σε αιματολογικές παραμέτρους από τα ζώα ελέγχου. Αυτή η μελέτη είναι σημαντική, διότι διεξήχθη σε μη ανθρώπινα είδη. Ως εκ τούτου, η πιθανότητα ενός φαινομένου placebo καταργείται. Τέλος, μια πρόσφατη μετα-ανάλυση (στατιστική επεξεργασία διεθνώς αναγνωρισμένη ως το υψηλότερο πρότυπο της τεκμηριωμένη ιατρικής – evidence-based medicine) 10 προοπτικών τυχαιοποιημένων μελετών σχετικά με την προσευχή περιελάμβανε πάνω από 7.000 ασθενείς (Roberts et al., 2010). Μερικές από αυτές τις μελέτες έδειξαν ότι η μεσολαβητική προσευχή έχει όφελος, ενώ άλλες πως δεν είχε κάποιο αποτέλεσμα. Το συμπέρασμα των συγγραφέων ήταν ότι δεν υπάρχει κάποια αδιαμφισβήτητη απόδειξη ότι η προσευχή μειώνει τις χειρουργικές επιπλοκές ή ότι βελτιώνει τα ποσοστά θνησιμότητας.

Όλες οι μελέτες και κυρίως αυτές που αμφισβητούν την δύναμη της προσευχής μετά τη δημοσίευση τους δέχονται πολλαπλές κριτικές τόσο στο σχεδιασμό τους όσο και στα αποτελέσματα που παραθέτουν. Και είναι λογικό αυτό, αν σκεφτεί κανείς ότι η έννοια της προσευχής, και συνεπώς της πίστης, είναι μια απόλυτα προσωπική διαδικασία και δε μπορεί να μετρηθεί (βάση της γνώσης που έχουμε σήμερα) η ένταση της, ο προορισμός της και το περιεχόμενο που της δίνουμε κάθε φορά. Οι ερμηνείες που μπορούν να δοθούν είναι αμέτρητες και μέχρι τώρα η επιστήμη δε δύναται να δώσει μια και μοναδική απάντηση για τη δύναμη και το ρόλο που έχει η προσευχή στη ζωή του ανθρώπου. Γιατί πριν απαντηθεί οριστικά αυτό το ερώτημα πρέπει να δοθούν άλλες απαντήσεις για τη σχέση θεού – ανθρώπου. Έτσι λοιπόν, μέχρι να γίνει αυτό η επιστημονική βάση για την προσευχή δεν είναι σταθερή.

Αυτό που μπορούμε να έχουμε ως τώρα για μια πιθανή απόδειξη είναι μονάχα παραδείγματα ότι η προσευχή κάπως με κάποιο τρόπο βοηθά. Μια βοήθεια που δε σχετίζεται με θρησκείες (Helming, 2011), αλλά ούτε και με τη βαρύτητα της ασθένειας (Helming, 2011; Johnson et al., 2009; Shinoura et al., 2010). Βέβαια, η αναζήτηση της αλήθειας ποτέ δεν πρέπει να σταματά σε οποιοδήποτε ζήτημα. Μέχρι τότε όμως, η προσευχή φανερώνει –από οποιαδήποτε οπτική και αν το εξετάσει κάποιος– πως έχει θετική επίδραση στην υγεία του ανθρώπου. Και αν όχι θετική, τουλάχιστον δεν τον επηρεάζει αρνητικά.

Για αυτό, την επόμενη φορά που κάποιος νιώσει την ανάγκη να προσευχηθεί στο θεό του, ας το κάνει με απελευθερωμένη τη λογική του. Έτσι και αλλιώς δεν υπάρχει πλούσια γνώση για τη συγκεκριμένη διαδικασία, αφού και η επιστήμη δε γνωρίζει!

Διαβάστε επίσης:
Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος…

Αναφορές:
Ader, R., Felten, D. L., & Cohen, N. (1991). Psychoneuroimmunology. San Diego: Academic Press.

Aviles, J. M., Whelan, S. E., Hernke, D. A., Williams, B. A., Kenny, K. E., O’Fallon, W. M., & Kopecky, S. L. (2001). Intercessory prayer and cardiovascular disease progression in a coronary care unit population: a randomized controlled trial. Mayo Clinic Proceedings. Mayo Clinic, 76(12), 1192–1198. doi:10.4065/76.12.1192

Helming, M. B. (2011). Healing through prayer: a qualitative study. Holistic Nursing Practice, 25(1), 33–44. doi:10.1097/HNP.0b013e3181fe2697

Johnson, M. E., Dose, A. M., Pipe, T. B., Petersen, W. O., Huschka, M., Gallenberg, M. M., Peethambaram, P., et al. (2009). Centering prayer for women receiving chemotherapy for recurrent ovarian cancer: a pilot study. Oncology Nursing Forum, 36(4), 421–428. doi:10.1188/09.ONF.421-428

Leibovici, L. (2001). Effects of remote, retroactive intercessory prayer on outcomes in patients with bloodstream infection: randomised controlled trial. BMJ (Clinical Research Ed.), 323(7327), 1450–1451.

Lesniak, K. T. (2006). The effect of intercessory prayer on wound healing in nonhuman primates. Alternative Therapies in Health and Medicine, 12(6), 42–48.

Levin, J. S., & Vanderpool, H. Y. (1989). Is religion therapeutically significant for hypertension? Social Science & Medicine (1982), 29(1), 69–78.

Marwick, C. (1995). Should physicians prescribe prayer for health? Spiritual aspects of well-being considered. JAMA: The Journal of the American Medical Association, 273(20), 1561–1562.

Roberts, L., Ahmed, I., Hall, S., & Davison, A. (2010). Intercessory prayer for the alleviation of ill health. The Cochrane Library. John Wiley & Sons, Ltd.
Retrieved from http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/14651858.CD000368.pub3/abstract

Shinoura, N., Onodera, T., Kurokawa, K., Tsukada, M., Yamada, R., Tabei, Y., Koizumi, T., et al. (2010). Damage of left temporal lobe resulting in conversion of speech to Sutra, a Buddhist prayer stored in the right hemisphere. Neurocase, 16(4), 317–320. doi:10.1080/13554790903559689

Strawbridge, W. J., Cohen, R. D., Shema, S. J., & Kaplan, G. A. (1997). Frequent attendance at religious services and mortality over 28 years. American Journal of Public Health, 87(6), 957–961.

The post Προσευχή: μια ανώτερη διαδικασία ή ένα αντικειμενικό εργαλείο για την ενίσχυση της υγείας μας; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Δρ. Λία Μαραγκού

Αρκετοί φιλόσοφοι από τον Αριστοτέλη έως τον Heidegger έχουν προβληματιστεί και προσπαθήσει να ορίσουν την έννοια του χρόνου. Ο Αριστοτέλης αντιλαμβανόταν τον χρόνο ως μια συνέχεια από πολλά “τώρα”. Το κάθε “τώρα” έχει το “πριν” και το “μετά” του.  Μέσα σε αυτή την ιδέα φαίνεται η έννοια της συνεχούς κίνησης (Cohn, 2002). O Edmund Husserl, Γερμανός φιλόσοφος, αντιλαμβανόταν τον χρόνο ως βίωμα, έβλεπε το παρελθόν να είναι παρόν μέσα από την μνήμη και τις αναμνήσεις και το μέλλον να γίνεται παρόν μέσα από την προσμονή (Deurzen & Kenward, 2005). Ο Heidegger μας προβληματίζει ακόμη περισσότερο λέγοντας πως μπορούμε μόνο να μετρήσουμε τον χρόνο, εάν αυτός υπάρχει. Όμως αυτό δεν μας δείνει καμια περισσότερη πληροφορία για τον χρόνο πέραν του ότι είναι μετρήσιμος (Cohn, 2002). Από μια υπαρξιακή-φαινομενολογική σκοπιά λοιπόν, ο χρόνος δεν υπάρχει έξω από εμάς, ο χρόνος είμαστε εμείς. Κάθε στιγμή στο τώρα μας λοιπόν περιλαμβάνει τόσο το παρελθόν μας όσο και το μέλλον μας.

Η υπαρξιακή ψυχοθεραπεία αποτελεί μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση βασισμένη στην φιλοσοφία και εφαρμόζει τις αρχές της στην ψυχολογία και την ψυχοθεραπευτική πρακτική. Σκοπός της είναι να ενισχύσει την αυτογνωσία και να βοηθήσει το άτομο να ζήσει την ζωή που έχει στα χέρια του.  Σημαντικά θέματα με τα οποία καταπιάνεται η υπαρξιακή προσέγγιση είναι η αποδοχή και η ανάπτυξη καθώς και υπαρξιακά ζητήματα της ευθύνης και της ελευθερίας.

Από μια φαινομενολογική σκοπιά, την βάση της υπαρξιακής ψυχοθεραπείας, ο χρόνος είναι ένα φαινόμενο επομένως, είναι κάτι το οποίο δεν μπορούμε να εξηγήσουμε ή να ορίσουμε αλλά μπορούμε να προσπαθήσουμε να το καταλάβουμε. Είναι ένα μέρος της εμπειρίας της ύπαρξής μας, κάτι μέσα στο οποίο ζούμε και κάτι μέσα στο οποίο ξεδιπλώνεται η ζωή μας.

Ο χρόνος έχει μια σημαντική θέση στην ψυχοθεραπεία. Δουλεύουμε με έναν θεραπευόμενο σε ορισμένη ώρα και ημέρα, για 50-60 λεπτά, για έναν συγκεκριμένο αριθμό συναντήσεων. Πολλές φορές, τόσο στην ψυχοθεραπευτική πρακτική όσο και στη ζωή μας γενικότερα,  βιώνουμε τον χρόνο ως περισσότερο ή λιγότερο από τον πραγματικό χρόνο που δείχνει το ρολόι μας. Ο ψυχολογικός μας χρόνος λοιπόν εξαρτάται από τη συναισθηματική, τη σωματική και την ψυχολογική μας κατάσταση (Strasser & Strasser, 1997). Όταν βιώνουμε μια περιόδο μεγάλου στρες,  πένθους ή προσμονής ο χρόνος φαντάζει ατελείωτος, το αντίθετο συμβαίνει συνήθως στις διακοπές μας!

Οι ανθρωπιστικές προσεγγίσεις στην ψυχοθεραπεία τείνουν να εστιάζουν στο “εδώ και τώρα” με σκοπό να δημιουργήσουν ένα καθαρό παρόν, μια εμπειρία ελεύθερη από γεγονότα του παρελθόντος και μελλοντικές προσδοκίες. Το παρελθόν μας έχει μεγάλο ρόλο στις περισσότερες ψυχοθεραπείες, πολλές φορές μεγαλύτερο και από αυτό που έχει το μέλλον. Οι περισσότερες προσεγγίσεις αποσκοπούν στην επίτευξη της αλλαγής  με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο και η όποια αλλαγή ενέχει και μια κίνηση προς το μέλλον. Όμως όπως είδαμε και προηγουμένως, η υπαρξιακή φαινομενολογική προσέγγιση στον χρόνο είναι τρισδιάστατη. Επομένως ένα απόλυτο “εδώ και τώρα” δεν είναι εφικτό αφού το κάθε “τώρα” ενέχει και το “πρίν” και το “μετά”. Οι τωρινές μας εμπειρίες δηλαδή δεν μπορούν παρά να είναι επηρεασμένες από τις παρελθοντικές μας εμπειρίες και από τις προσδοκίες μας για το μέλλον.

Ένα άλλο σημαντικό θέμα στην υπαρξιακή φιλοσοφία και την ψυχοθεραπευτική πρακτική αποτελεί η διερεύνηση της ανθρώπινης ύπαρξης και της πεπερασμένης φύσης της. Είναι ίσως το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ύπαρξης καθώς σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με τις χρονικές διαστάσεις της ύπαρξης, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Ως συνέπεια ο τρόπος με τον οποίο σχετιζόμαστε με αυτές τις διαστάσεις σχετίζεται με τη σχέση που αναπτύσσουμε με τον εαυτό μας.

Η βραχεία Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία:  Ένα μοντέλο θεραπείας-ορισμένης διάρκειας (Time-limited)

Οι Strasser and Strasser το 1997 δημιούργησαν μια ορισμένης διάρκειας προσέγγιση στην υπαρξιακή ψυχοθεραπεία κατά την οποία θεραπευτής και θεραπευμένος συμφωνούν κατά την έναρξη της θεραπείας ότι θα υπάρχει ένα συγκεκριμένο τέλος στην θεραπευτική τους συνεργασία. Η θεραπεία αυτού του τύπου μπορεί να έχει διάρκεια 10-12 συνεδρίες. Δύο επιπλέον συναντήσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν 4 έως 8 εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας. Ένα δεύτερο πιθανό μοντέλο είναι επαναλαμβανόμενες σειρές από συνεδρίες.

Αυτό το μοντέλο παρέμβασης είναι πολύ διαφορετικό από την θεραπεία ανοιχτού τύπου στην οποία μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας είναι να αναγνωρίσει ο πελάτης πότε είναι έτοιμος να ολοκληρώσει την θεραπεία του.

Ο χρόνος και η επίγνωση των περιορισμών του γίνεται μέρος της διαδικασίας στην ορισμένου-χρόνου θεραπεία.

Το γεγονός ότι η ύπαρξή μας σε αυτό τον κόσμο είναι περιορισμένη δημιουργεί αρκετές αγωνίες. Ο φόβος του τέλους γενικότερα και η συνειδητοποίηση του αναπόφευκτου θανάτου αυξάνονται στην υπαρξιακή θεραπεία ορισμένης διάρκειας όπου κι εκεί ο χρόνος είναι πεπερασμένος.

Ένα από τα πλεονεκτήματα της θεραπείας ορισμένης-διάρκειας είναι η σωστή αξιοποίηση του περιορισμένου χρόνου. Η θεραπεία εστιάζει στον περιορισμένο χρόνο και δομεί αναλόγως τις προσδοκίες θεραπευτή και θεραπευόμενου. Οι στόχοι της θεραπείας δεν απέχουν πολύ από αυτούς της ανοιχτού-τύπου υπαρξιακής θεραπείας: ενίσχυση της αυθεντικότητας, εγκατάλειψη της αυτό-εξαπάτησης και διευκόλυνση του θεραπευόμενου στο να συμβιβαστεί με τα δεδομένα της ύπαρξης (επιλογές, δυσκολίες και περιορισμοί, θάνατος, κτλ).

Οι Strasser και Strasser (1997) πιστεύουν ότι η αναγνώριση της ορισμένης διάρκειας και του περιορισμού στην θεραπευτική διαδικασία δημιουργεί μια διαφορετική ατμόσφαιρα πίεσης αλλά και κινητοποίησης τόσο για τον θεραπευτή όσο και για τον θεραπευόμενο. Η συνειδητοποίηση αυτή μπορεί να καταστήσει την διαδικασία ιδιαίτερα παραγωγική και αποτελεσματική.

Στην καθημερινή μας ζωή αναλογιζόμαστε το παρελθόν μας, ονειρευόμαστε το μέλλον ενώ ζούμε το παρόν, πολύ συχνά όμως δεν αναγνωρίζουμε τις πεποιθήσεις μας γύρω από τον χρόνο και τι σημαίνει ο χρόνος για εμάς. Η υπαρξιακή θεραπεία ορισμένου χρόνου αγγίζει αυτά τα θέματα προϋποθέτοντας την δέσμευση του θεραπευόμενου, δίνει έμφαση στα κλεισίματα και υπενθυμίζει διαρκώς την πεπερασμένη φύση της θεραπευτικής σχέσης.

Στην πράξη λοιπόν, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην στοχοθέτηση. Οι στόχοι της θεραπείας πρέπει να είναι ξεκάθαροι και συμφωνημένοι από την αρχή. Εστιάζοντας σε συγκεκριμένα θέματα η θεραπεία ακολουθεί το ορισμένο χρονικό πλαίσιο και ταυτόχρονα προκύπτει πλούσιο υλικό χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν πραγματοποιείται δουλειά σε βάθος. Η ιδέα είναι ότι εστιάζοντας και αλλάζοντας μια πλευρά της ζωής επηρεάζονται και σιγά σιγά αλλάζουν και οι υπόλοιπες. Σαν ντόμινο!

Αντίστοιχα με την υπαρξιακή θεραπεία ανοιχτού τύπου, η ορισμένου χρόνου θεραπεία έχει στόχο να αποσαφηνίσει τη στάση του ατόμου απέναντι στις προκλήσεις με τις οποίες τους φέρνει αντιμέτωπους η ζωή. Συνήθως η υπαρξιακή προσέγγιση δεν βασίζεται σε τεχνικές και στρατηγικές αλλά βασίζεται στην σχέση που δημιουργείται ανάμεσα στον θεραπευτή και τον θεραπευόμενο. Οι θεραπευόμενοι ενθαρρύνονται να αναζητήσουν τις δικές τους πηγές διαχείρισης, έτσι αποθαρρύνεται η μη υγιείς εξάρτηση του θεραπευόμενου από τον θεραπευτή ή την θεραπεία και ενισχύεται η ανεξαρτησία του, η προσωπική του ευθύνη και η προσωπική του ενδυνάμωση.

Οι Strasser και Strasser (1997) ισχυρίζονται ότι ο περιορισμός της ορισμένου χρόνου θεραπείας αλλά και ο περιορισμός της ανθρώπινης ύπαρξης βάζουν το πλαίσιο και την απαραίτητη δομή στην θεραπευτική διαδικασία. Αντιλαμβάνονται την δομή ως θετικό εργαλείο για την αναγνώριση και την κατανόηση των προβληματισμών του θεραπευόμενου.

Μπορούμε λοιπόν με σιγουριά να καταλήξουμε στο ότι δεν υπάρχει κάποια ψυχολογική παρέμβαση ή ψυχοθεραπευτική παρέμβαση κατάλληλη για κάθε άτομο. Αντίστοιχα και η Υπαρξιακή προσέγγιση ορισμένου χρόνου μπορεί να είναι αποτελεσματική σε κάποιους ανθρώπους ενώ σε άλλους όχι.  Είναι πολύ σημαντικό για κάθε θεραπευτή να μπορεί να αξιολογήσει εάν η προσέγγιση την οποία ακολουθεί μπορεί να φέρει αποτελέσματα στον συγκεκριμένο άνθρωπο που έχει απέναντί του, ο οποίος αντιμετωπίζει το συγκεκριμένο πρόβλημα την συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

Πηγές

Cohn, H. (2002) Heidegger and the roots of existential Therapy. Continuum

Strasser, F. &Strasser, A. (1997). Existential Time-limited therapy. Wiley

Βιβλιογραφία

Van Deurzen, E. (2012) Existential Counselling & Psychotherapy in Practice. SAGE Publications Ltd

VanDeurzen, E. & Adams, M. (2012) Αναπτύσσοντας δεξιότητες στην Υπαρξιακή Συμβουλευτική & Ψυχοθεραπεία. Εκδόσεις Κοντύλι

Spinelli, E. (2013) Το σφυρί και ο καθρέφτης:Σπάζοντας τα ψυχοθεραπευτικά είδωλα. Εκδόσεις Κοντύλι

Πηγή: Ψ-Δίκτυο

The post Η έννοια του χρόνου στην Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Συχνά ακούμε πλέον το όρο διαταραχή προσωπικότητας. Τι είναι όμως αυτή η διαταραχή και πως γίνεται η διάγνωση της; Στο βίντεο θα μιλήσουμε αναλυτικά για τις διαταραχές προσωπικότητας και γιατί είναι δύσκολο κάποιος που έχει την διαταραχή να το καταλάβει και να ζητήσει βοήθεια από ειδικό.

Ένα βίντεο από τα Μαθήματα Ζωής

Διάρκεια: 2′ 33”

The post Διαταραχές προσωπικότητας : Διάγνωση- Θεραπεία appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

 Από τον Δρ. Ιωάννη Δόβελο, Καθηγητή Ψυχολογίας & Ψυχοθεραπείας Κέντρου Εφαρμοσμένης Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής

Αν υποφέρετε από κάποια αγχώδη διαταραχή είναι πολύ πιθανόν ότι έχετε υποστεί κάποια μορφή κακοποίησης κατά την παιδική σας ηλικία. Οι περισσότεροι ειδικοί της ψυχικής υγείας ήδη γνωρίζουν εδώ και πολλά χρόνια από την άμεση κλινική τους εμπειρία, ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ένα μεγάλο ποσοστό των ενηλίκων πελατών τους που υποφέρουν από αγχώδεις διαταραχές οφείλονται κατά κύριο λόγο σε τραυματικά επεισόδια σωματικής ή / και συναισθηματικής κακοποίησης που βίωσαν όταν ήταν παιδιά. Η εμπειρική αυτή γνώση επιβεβαιώνεται τώρα με εκτεταμένες έρευνες που έγιναν πρόσφατα στις ΗΠΑ και Καναδά.

Οι έρευνες αυτές μελέτησαν τη σχέση της παιδικής κακοποίησης με την παρουσία σε ενήλικες σοβαρών αγχωδών διαταραχών όπως κρίσεις πανικού, αγοραφοβία, κοινωνική φοβία, μετα-τραυματικό στρες, ψυχαναγκαστική διαταραχή, αλλά και κατάθλιψη. Οι έρευνες αυτές έδειξαν ότι ακόμη και αν η παιδική κακοποίηση δεν είναι η κύρια αιτία της αγχώδους διαταραχής, αν το άτομο δεν αντιμετωπίσει τα δυσάρεστα αυτά συναισθήματα του παρελθόντος μέσα στο πλαίσιο μιας κατάλληλης θεραπείας με τη βοήθεια και υποστήριξη ενός ειδικευμένου θεραπευτή, δεν θα μπορέσει να απαλλαγεί από τα συμπτώματα άγχους από τα οποία υποφέρει.

Τα αποτελέσματα των παρακάτω ερευνών ποικίλουν, αποτελούν όμως ισχυρή ένδειξη ότι η παιδική κακοποίηση είναι μια από τις κυριότερες αιτίες άγχους καθώς και άλλων ψυχολογικών και συναισθηματικών προβλημάτων. Πρέπει επίσης να λάβουμε υπ’ όψιν ότι τα αποτελέσματα αυτών των ερευνών περιλαμβάνουν μόνον άτομα που έχουν διατηρήσει κάποια συνειδητή μνήμη της κακοποίησης που υπέστησαν όταν ήταν παιδιά. Γνωρίζουμε όμως ότι ένας μεγάλος αριθμός ατόμων που έχουν κακοποιηθεί στην παιδική τους ηλικία δεν έχουν καμία συνειδητή μνήμη της κακοποίησής τους. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις τα συναισθήματα είναι τόσο οδυνηρά που έχουν απωθηθεί βαθιά στο ασυνείδητο, όπου όμως εξακολουθούν να είναι ενεργά και να προκαλούν συμπτώματα. Αυτό συμβαίνει κυρίως σε άτομα που υπέστησαν σεξουαλική κακοποίηση ή έντονους εξευτελισμούς σε μικρή ηλικία. Η κακοποίηση μπορεί να ήταν επαναλαμβανόμενη ή να συνέβη μόνο μία φορά.

Τα συναισθήματα που προκαλούνται από αυτό το είδος κακοποίησης είναι τέτοια που το παιδί δεν μπορεί να τα χειριστεί, αλλά και δεν μπορεί συνήθως να τα εκφράσει σε άλλους λόγω της βαθιάς ντροπής και ενοχής που αισθάνεται. Η απώθηση αυτών των συναισθημάτων στο ασυνείδητο είναι στη πραγματικότητα ο μόνος τρόπος επιβίωσης του ατόμου. Το παιδί που κακοποιείται σεξουαλικά ή υφίσταται επαναλαμβανόμενους εξευτελισμούς πιστεύει ότι αυτό φταίει για ότι του συμβαίνει. Αισθάνεται απερίγραπτη ενοχή και ντροπή, αισθάνεται «μαγαρισμένο» και βρώμικο και συγχρόνως αισθάνεται τρόμο και απόγνωση καθώς βρίσκεται ανίσχυρο και ανυπεράσπιστο στα χέρια αυτού που το κακοποιεί. Οι μνήμες αυτές συνήθως αποκαλύπτονται και γίνονται συνειδητές στη διάρκεια μιας κατάλληλης θεραπείας. Αν λοιπόν προσθέσουμε στα αποτελέσματα των παρακάτω ερευνών τα άτομα που δεν έχουν συνειδητή μνήμη της κακοποίησής τους κατά την παιδική ηλικία, μπορούμε να πούμε ότι η παιδική κακοποίηση είναι η κυριότερη αιτία της παρουσίας σοβαρών συμπτωμάτων άγχους στους ενήλικες.

Οι έρευνες:
1. Ερευνητές στο πανεπιστήμιο του Michigan βρήκαν ότι το 35% των θυμάτων συναισθηματικής, σωματικής ή σεξουαλικής κακοποίησης υποφέρουν σαν ενήλικες από σοβαρή κατάθλιψη και διαταραχές πανικού.
2. Έρευνα στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας διαπίστωσε ότι 15,5% των ανδρών και 33,3% των γυναικών που υποφέρουν από διαταραχή πανικού, ψυχαναγκαστική διαταραχή και κοινωνική φοβία, έχουν υποστεί σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση κατά την παιδική τους ηλικία. Το 45,1% του 33,3% των γυναικών είχαν υποστεί σεξουαλική κακοποίηση. Από αυτές το 60% υπέφεραν από διαταραχή πανικού.
3. Μια αντίστοιχη έρευνα στο πανεπιστήμιο McMaster του Καναδά έδειξε ότι 23,4% αυτών που υποφέρουν από αγχώδεις διαταραχές είχαν κακοποιηθεί σεξουαλικά και 44,9% σωματικά.
4. Σε μια έρευνα στο πανεπιστήμιο του Miami οι ερευνητές βρήκαν ότι το 63% των ατόμων που υποφέρουν από διαταραχή πανικού, αγοραφοβία και κοινωνική φοβία είχαν υποστεί κάποιο είδος κακοποίησης στην παιδική τους ηλικία. Βρήκαν επίσης ότι η κοινωνική φοβία σχετίζεται με σεξουαλική κακοποίηση πολύ περισσότερο από τις άλλες διαταραχές.
5. Μετά από τη μελέτη και ανάλυση των στοιχείων από πολλαπλές σχετικές έρευνες, ερευνητές του πανεπιστημίου της Nevada κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι 33% έως 86% ατόμων που υπέστησαν κακοποίηση στην παιδική τους ηλικία, υποφέρουν από μετα-τραυματικό στρες.

Σύμφωνα με κλινικές έρευνες αλλά και την προσωπική εμπειρία πολλών επαγγελματιών της ψυχικής υγείας, η ψυχολογική και συναισθηματική βία και κακοποίηση είναι συχνά πιο βαθιά και μακροπρόθεσμα τραυματική για το παιδί απ’ ότι η σωματική κακοποίηση και μπορεί να συγκριθεί στις επιπτώσεις της μόνο με τη σεξουαλική κακοποίηση. Ιδιαίτερα ψυχολογική κακοποίηση η οποία περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενο εξευτελισμό, ταπείνωση και γελοιοποίηση του παιδιού μπορεί να δημιουργήσει ψυχικά τραύματα που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι βαθύτερα και εντονότερα κι απ’ αυτή ακόμη τη σεξουαλική κακοποίηση.

Τα επακόλουθα της σωματικής, σεξουαλικής και ψυχολογικής ή συναισθηματικής κακοποίησης κατά την παιδική ηλικία, δεν περιορίζονται μόνο στην παρουσία σοβαρών αγχωδών διαταραχών που διατηρούνται κατά την ενηλικίωση και συνήθως για όλη τη ζωή του ατόμου, εκτός αν το άτομο ακολουθήσει κάποια αποτελεσματική θεραπευτική αγωγή. Η παιδική κακοποίηση είναι επίσης συχνά η κύρια αιτία περιπτώσεων βαριάς κατάθλιψης, διαταραχών της προσωπικότητας και γενικά δυσπροσαρμοστικότητας στην κοινωνική ζωή. Το χειρότερο όμως είναι ότι η παιδική κακοποίηση δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο, μια συνεχόμενη και αδιάσπαστη αλυσίδα σωματικής και ψυχολογικής βίας. Είναι χαρακτηριστικό φαινόμενο ότι άτομα τα οποία κακοποιήθηκαν κατά την παιδική τους ηλικία, έχουν συχνά τη τάση να κακοποιούν τα δικά τους παιδιά με τον ίδιο ή και χειρότερο ακόμη τρόπο από αυτόν που κακοποιήθηκαν οι ίδιοι σαν παιδιά. Έχει επίσης διαπιστωθεί ότι η παιδική ηλικία πολλών βίαιων κακοποιών ακόμη και δολοφόνων χαρακτηρίζεται από βίαιη σωματική και ψυχολογική κακοποίηση. Και είναι ακόμη γνωστό ότι αυτοί που έχουν τη τάση να βιάζουν ή να κακοποιούν παιδιά σεξουαλικά, έχουν στις περισσότερες περιπτώσεις και οι ίδιοι υποστεί παρόμοια σεξουαλική κακοποίηση στην παιδική τους ηλικία. Το φαινόμενο το θύμα να γίνεται θύτης είναι συνηθισμένο, καθώς ο θύτης είναι ο ισχυρός και το θύμα αδύναμο. Οι ισχυροί επιβιώνουν, οι αδύναμοι χάνονται. Ασυνείδητα λοιπόν πολλά θύματα χρησιμοποιούν ως πρότυπο και υιοθετούν το ρόλο του θύτη σαν τον καλύτερο και αποτελεσματικότερο τρόπο επιβίωσης. Μπορούμε να πούμε ότι η κακοποίηση παιδιών με οποιονδήποτε τρόπο είναι ένα από τα χειρότερα και, δυστυχώς, πιο διαδεδομένα εγκλήματα που μαστίζουν την ανθρώπινη κοινωνία. Είναι το είδος εγκλήματος που έχει τις χειρότερες και πιο μακροπρόθεσμες επιπτώσεις σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο.

Η αντιμετώπιση των συναισθημάτων που προέρχονται από παιδική κακοποίηση είναι εξαιρετικά οδυνηρή και δύσκολη. Αν γνωρίζετε ή υποπτεύεστε ότι μπορεί να έχετε υπάρξει θύμα κακοποίησης στην παιδική σας ηλικία, ή αν βασανίζεστε σ’ όλη σας τη ζωή από έντονα συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης για τα οποία δεν υπάρχει φανερή αιτία, συμβουλευτείτε έναν ειδικό της ψυχικής υγείας. Ο μόνος τρόπος για να απαλλαγείτε από τα δυσάρεστα συμπτώματα είναι να αντιμετωπίσετε την τραυματική εμπειρία με τη βοήθεια και υποστήριξη ενός ειδικού. Ο κατάλληλος ειδικός θα σας βοηθήσει στην απαραίτητη εκτόνωση των οδυνηρών συναισθημάτων καθώς και στην αναπλαισίωση των τραυματικών γεγονότων.

The post Παιδική Κακοποίηση και Άγχος appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Βαλέρια Κιλαμπέρια, Ψυχολόγο, BSc., MSc., Θεραπεύτρια ABA

Η χειμερινή κατάθλιψη είναι ο πιο κοινός τύπος της εποχιακής συναισθηματικής διαταραχής. Πολλοί άνθρωποι βιώνουν εποχιακές αλλαγές στη διάθεση, στη συμπεριφορά, στην όρεξη και στον ύπνο όλο τον χρόνο χωρίς οποιαδήποτε σοβαρά προβλήματα στην καθημερινή λειτουργία τους. Εάν αυτές οι μεταβολές συμβαίνουν τακτικά κατά τη διάρκεια του χειμώνα και η έντασή τους είναι τέτοια που να πληρεί τις προϋποθέσεις για ένα καταθλιπτικό επεισόδιο ή για ένα μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο μπορούν να θεωρηθούν ως συμπτώματα της εποχιακής συναισθηματικής διαταραχής.

Η συμπτωματολογία της εποχιακής συναισθηματικής διαταραχής

Τα συμπτώματα της εποχιακής συναισθηματικής διαταραχής συνήθως εμφανίζονται κατά τη διάρκεια των πιο κρύων μηνών του φθινοπώρου και του χειμώνα, όταν υπάρχει μικρότερη έκθεση στο φως του ήλιου κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τα συμπτώματα της κατάθλιψης μπορεί να είναι ήπια έως μέτρια, αλλά μπορούν να γίνουν πιο σοβαρά.

Εκείνοι που εργάζονται πολλές ώρες μέσα σε κτίρια και κλειστά γραφεία με λίγα παράθυρα μπορεί να εμφανίζουν τα συμπτώματα όλο το χρόνο, και σε μερικά άτομα μπορεί να σημειωθούν αλλαγές στη διάθεση λόγω συννεφιάς μεγάλης διάρκειας ή κακοκαιρίας.

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν τα εξής:

Τα συχνότερα:

• Λύπη
• Κόπωση
• Έλλειψη δραστηριοτήτων
• Ανησυχία ή άγχος
• Επαγγελματική κακοτυχία

Τα λιγότερο συχνά:

• Αυξημένη υπνηλία
• Κακή ποιότητα ύπνου
• Αύξηση βάρους
• Ακατάσχετη επιθυμία για φαγητά υψηλά σε υδατάνθρακες
• Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία

Πιο σπάνια:

• Σκέψεις για αυτοκτονία
• Μειωμένος ύπνος

Δεν είναι απαραίτητο να βιωθούν όλα τα συμπτώματα μαζί. Για παράδειγμα, το επίπεδο ενέργειας μπορεί να είναι φυσιολογικό, ενώ η λαχτάρα για υδατάνθρακες μπορεί να είναι ακραία. Μερικές φορές ένα σύμπτωμα είναι το αντίθετο της νόρμας, όπως η απώλεια βάρους, σε αντίθεση με την αύξηση του σωματικού βάρους.

Σε ένα μικρό αριθμό περιπτώσεων, η ετήσια υποτροπή εμφανίζεται το καλοκαίρι αντί το φθινόπωρο και το χειμώνα, πιθανώς λόγω ανταπόκρισης στην υψηλή θερμότητα και υγρασία. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η κατάθλιψη είναι πιο πιθανό να χαρακτηρίζεται από αϋπνία, μειωμένη όρεξη, απώλεια βάρους, και διέγερση ή άγχος.

Η ψυχοφυσιολογία της Εποχιακής Συναισθηματικής Διαταραχής

Μια από τις πρώτες υποθέσεις για την εποχιακή συναισθηματική διαταραχή ήταν ότι η μικρή περίοδος έκθεσης σε φως του ήλιου το χειμώνα οδηγεί ορισμένα άτομα να αναπτύσσουν καταθλιπτικά συμπτώματα. Η εποχιακή συναισθηματική διαταραχή έχει συνδεθεί με μία βιοχημική ανισορροπία στον εγκέφαλο, η οποία προκαλείται από λιγότερες ώρες της μέρας και της έλλειψης του φωτός του ήλιου το χειμώνα. Στις πρώτες μελέτες θεραπείας φωτός (Potkin, Zetin, Stamenkovic, Kripke & Bunney, 1986; Rosen, Targum, Terman, Bryant, Hoffman & Kasper, 1990) στην εποχιακή συναισθηματική διαταραχή  πραγματοποιήθηκε τρεις ώρες  έκθεση στο φως. Αυτή η μέθοδος επέκτασης φωτοπεριόδου οδήγησε τα άτομα με εποχιακή συναισθηματική διαταραχή σε σημαντική βελτίωση. Ωστόσο, οι επακόλουθες μελέτες έδειξαν ότι η θεραπεία επέκτασης φωτοπεριόδου από μόνη της δεν ήταν αποτελεσματική για την καταπολέμηση των συμπτωμάτων της εποχιακής συναισθηματικής διαταραχής.

Η μελατονίνη, μια ορμόνη σχετιζόμενη με τον ύπνο, επίσης συνδέεται με την εποχιακή συναισθηματική διαταραχή. Αυτή η ορμόνη, η οποία έχει συνδεθεί με την κατάθλιψη, παράγεται σε αυξημένα επίπεδα στο σκοτάδι. Όταν οι μέρες είναι μικρότερες και πιο σκοτεινές, τα επίπεδα της μελατονίνης αυξάνονται.

Πώς μπορεί να θεραπευτεί η Εποχιακή Συναισθηματική Διαταραχή;

Η αυξημένη έκθεση στο ηλιακό φως μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα της εποχιακής συναισθηματικής διαταραχής. Αυτό μπορεί να είναι μια μεγάλη βόλτα έξω ή η οργάνωση στο σπίτι ή στο γραφείο, έτσι ώστε να εκτίθενται σε ένα παράθυρο κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αν τα συμπτώματα της κατάθλιψης σας είναι αρκετά σοβαρά για να επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή σας ζωή.

Το έντονο φως κάνει την διαφορά στην χημεία του εγκεφάλου, αν και το ακριβές μέσο με το οποίο οι πάσχοντες επηρεάζονται δεν είναι ακόμη γνωστό. Πρόσθετη ανακούφιση προσφέρει η ψυχοθεραπεία και σε ορισμένες περιπτώσεις τα αντικαταθλιπτικά.

Αν αισθάνεστε ότι πάσχετε από εποχιακή συναισθηματική διαταραχή, είναι σημαντικό να ζητήσετε τη βοήθεια ενός ειδικά εκπαιδευμένου ιατρικού επαγγελματία. Τα συμπτώματα της εποχιακής συναισθηματικής διαταραχής μπορεί να μοιάζουν με άλλων ασθενειών, όπως ο υποθυρεοειδισμός, η υπογλυκαιμία, η λοιμώδης μονοπυρήνωση και άλλες ιογενείς λοιμώξεις. Η σωστή αξιολόγηση είναι αναγκαία. Για μερικούς ανθρώπους, μπορεί η εποχιακή συναισθηματική διαταραχή να συγχέεται με μια πιο σοβαρή συναισθηματική διαταραχή, όπως με πιο βαριά μορφή κατάθλιψης ή διπολική διαταραχή.

Αν νομίζετε ότι η κατάθλιψη που βιώνεται είναι βαριάς μορφής ή αν έχετε σκέψεις αυτοκτονίας, συμβουλευτείτε αμέσως ένα γιατρό σχετικά με τις επιλογές θεραπείας ή ζητήστε βοήθεια στο πλησιέστερο τμήμα επειγόντων περιστατικών.

Δεν υπάρχουν τεστ αίματος για να επιβεβαιωθεί η παρουσία της εποχιακής συναισθηματικής διαταραχής. Ωστόσο, ένας εκπαιδευμένος κλινικός γιατρός μπορεί να διαγνώσει τα συμπτώματα και να προτείνει επιλογές θεραπείας. Με τη σωστή θεραπεία, η εποχιακή συναισθηματική διαταραχή μπορεί να είναι μια κατάσταση διαχειρίσιμη.

Βιβλιογραφία:
Lam, R. W. & Levitan, R. D. (2000). Pathophysiology of seasonal affective disorder: A review. Journal of Psychiatry Neuroscience, 25(5), 469-480.

Magnusson, A. & Partonen, T. (2005). The Diagnosis, Symptomatology, and Epidemiology of Seasonal Affective Disorder. CNS Spectrums, 10(8), 625-634.

Pjrek, E., Winkler, D., Stastny, J., Konstantinidis, A., Heiden, A. & Kasper, S. (2004). Bright light therapy in seasonal affective disorder – does it suffice?. European Neuropsychopharmacology, 14, 347 – 351.

Potkin, S. G., Zetin, M., Stamenkovic, V., Kripke, D. & Bunney, W.E. (1986). Seasonal affective disorder: prevalence varies with latitude and climate. Journal of Clinical Neuropharmacology, 9, 181-3.

Rohan, K. J., Roecklein, K. A. & Haaga, D. A. F (2009). Biological And Psychological Mechanisms of Seasonal Affective Disorder: A Review and Integration. Current Psychiatry Reviews, 5, 37-43.

Rosen, L. N., Targum, S. D., Terman, M., Bryant, M. J., Hoffman, H. & Kasper, S. F. (1990). Prevalence of seasonal affective disorder at four latitudes. Psychiatry Research, 31, 131-144.

The post Εποχιακή Συναισθηματική Διαταραχή appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Στο βίντεο θα δούμε τι μπορεί να μας προσφέρει η θεραπεία ζεύγους και ποια είναι τα βασικά συστατικά μιας καλής σχέσης.

Ένα βίντεο από τα Μαθήματα Ζωής

Διάρκεια: 2′ 50”

The post Τι σου προσφέρει η θεραπεία ζεύγους; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Δήμητρα Αθανασάκου

Όλοι οι άνθρωποι κάποια στιγμή στην ζωή τους έχουν έρθει σε επαφή με τα δύσκολα σωματικά συμπτώματα του άγχους. Ανεβασμένοι παλμοί, πιθανώς ταχυκαρδία, ένα απροσδιόριστο “σφίξιμο” στο στομάχι ή τον λαιμό, νευρικότητα, επαγρύπνηση. Φυσικά, κανείς δε θέλει να βιώνει άγχος και σχεδόν όλοι προσπαθούμε να το πολεμήσουμε κατά κάποιο τρόπο, δοκιμάζοντας διάφορους τρόπους.

Κάτι που ίσως δεν δοκιμάζουμε, είναι να προσπαθήσουμε, αντί να μαχόμαστε το άγχος, να το καλωσορίσουμε. Πώς θα ήταν άραγε αν, αντί να σκεφτόμαστε ότι πρέπει να μην είμαστε αγχωμένοι, καταφέρναμε να ακούσουμε το σώμα μας και ίσως να προσπαθήσουμε να ανταποκριθούμε σε αυτό;

Ζούμε σε έναν κόσμο που όλα γίνονται γρήγορα και δεν έχουμε πολλή αντοχή για ό,τι παίρνει λίγο παραπάνω καιρό. Έτσι, πολλοί άνθρωποι προτιμούν την “γρήγορη” αντιμετώπιση των συμπτωμάτων μέσω μιας φαρμακευτικής αγωγής, αντί για την έναρξη μιας θεραπευτικής σχέσης. Κάποιες φορές όμως, το ταξίδι της θεραπείας μας δίνει την ευκαιρία να έρθουμε σε μια άλλου είδους επαφή με εμάς. Να μας “ακούσουμε”, να μας γνωρίσουμε και ίσως τελικά να μάθουμε να μας φροντίζουμε. Σχεδόν όλοι μας, έχουμε μάθει πώς πρέπει να συμπεριφερόμαστε σε κάθε κατάσταση κι έχουμε δεκάδες “πρέπει” με τα οποία ζούμε, αλλά πολλές φορές παραμελούμε το ύψιστο πρέπει: αυτό του μαθαίνω να με φροντίζω. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να φροντίσει κανείς τον εαυτό του. Συχνά σκεφτόμαστε μόνο τους υλικούς, αλλά ένας άλλος τρόπος είναι να μάθουμε να παρατηρούμε το σώμα μας και να προσπαθήσουμε να ακούσουμε τα μηνύματα που μας στέλνει.

Σκεφτόμαστε κάπως διχοτομικά, σαν ο νους και το σώμα να μην συνδέονται. Σαν το σώμα να παθαίνει κάτι και όχι ο νους ή πολλές φορές ακόμα και το ανάποδο. Νους και σώμα συνδέονται, όμως. Έχουμε και είμαστε σώμα, ταυτοχρόνως (Smith-Pickard, 2006) και σε αυτό το σώμα αποτυπώνονται οι σκέψεις, τα συναισθήματά μας, ό,τι συμβαίνει σε κάθε περίοδο της ζωής μας (Storolow, 2016).

Αν πάθει κάτι το χέρι μας, το πόδι μας, το σώμα μας, θα πάμε στον γιατρό για να το δει και ποτέ δεν θα πούμε “είμαι αυτό το σπασμένο χέρι” (Maisel, 2015). Κι όμως, με οποιαδήποτε “ψυχική κατάσταση” φαίνεται να ταυτιζόμαστε πολύ περισσότερο και να γινόμαστε στην ουσία, το όποιο θέμα μας. Ο Eric Maisel (2005) γράφει χαρακτηριστικά: “ενώ αν είμαι γενικά καλά στην υγεία μου, αλλά έχω σπάσει το χέρι μου χέρι και κάποιος με ρωτήσει “τι κάνεις;” θα πω “όλα καλά εκτός από το σπασμένο χέρι”, δεν συμβαίνει το ίδιο σε περιπτώσεις άγχους”, για παράδειγμα. Συνήθως λέμε “είμαι αγχώδης” και αυτό είναι σαν να με καθορίζει κατά κάποιον τρόπο, σε αντίθεση με οτιδήποτε άλλο σωματικό, που δεν με καθορίζει, αλλά απλώς συνυπάρχει μαζί μου.

Το άγχος, εξυπηρετεί έναν πάρα πολύ βασικό σκοπό. Η “μητέρα φύση θέλει να αγχώνεστε”, όπως γράφει και η Meg Selig (2014). Γιατί η μητέρα φύση θέλει να αγχωνόμαστε; Για να μπορούμε να επιβιώνουμε. Το άγχος έχει βοηθήσει τον άνθρωπο να επιβιώσει στη φύση τόσα χρόνια.

Το άγχος είναι που μας προετοιμάζει να ανταποκριθούμε στις απειλές, μας προστατεύει.

Κι ενώ έχουμε εξελιχθεί τόσο πολύ μέσα στα χρόνια, δυστυχώς ο εγκέφαλός μας δεν έχει μάθει να διαχωρίζει ακόμα την πραγματική απειλή από την “φανταστική” απειλή. Έτσι, το σώμα μας, μας προετοιμάζει για την αντίδραση “φυγής ή επίθεσης” (fight or flight) μπροστά στην απειλή, ενώ στην ουσία δεν υπάρχει πραγματική απειλή μπροστά μας, δεν υπάρχει ας πούμε μια αρκούδα. Και όμως! Το ότι δεν βλέπουμε ή δεν αναγνωρίζουμε ή ακόμα το ότι δεν αποδεχόμαστε ότι βιώνουμε μια απειλή, ό,τι κι αν είναι αυτή, δεν σημαίνει ότι το βίωμά μας θα αλλάξει.

Έρευνες δείχνουν ότι αυτό που είναι πραγματικά καταστροφικό, δεν είναι τόσο το ίδιο το άγχος, όσο το πώς οι άνθρωποι το αντιλαμβάνονται. Αν για παράδειγμα, όπως έλεγε η Kelly McGonical (2013) στην καταπληκτική της ομιλία “How to make stress your friend”, κάποιος αντιλαμβάνεται το άγχος ως τη βοήθεια που λαμβάνει από τον οργανισμό του για να αντιμετωπίσει την πρόκληση που έχει μπροστά του, τότε αμέσως αλλάζει η σχέση του με το άγχος. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα σταματήσει να έχει άγχος, αλλά το πώς το αντιλαμβάνεται θα είναι πια διαφορετικό.

Με αυτή την έννοια λοιπόν, ίσως έχει ένα νόημα να ακούσουμε “τι μας λέει” το σώμα μας. Τι σημαίνει αυτό το άγχος που βιώνουμε αυτή την στιγμή, με άλλα λόγια.

Ένα τέτοιο παράδειγμα μπορεί να είναι όταν κάποιος ετοιμάζεται να δώσει εξετάσεις ή να πάει σε μία συνέντευξη για μια νέα δουλειά. Εκείνη την στιγμή, είναι σημαντικό να καταφέρει να σκεφτεί ότι οι ανεβασμένοι του παλμοί δείχνουν ότι ο οργανισμός του κάνει το καλύτερο που μπορεί για να τον προετοιμάσει για να ανταποκριθεί όσο καλύτερα γίνεται στην πρόκληση την οποία έχει να αντιμετωπίσει! Έτσι, το άγχος γίνεται σύμμαχος στο να επιτύχει αυτό που θέλει!

Όταν υπάρχει μια κατάσταση στην οποία κανείς βιώνει άγχος, θα μπορούσε να προσπαθήσει να κατανοήσει τα εξής:

• Τι είναι πραγματικά αυτό που με αγχώνει;
• Τι νόημα έχει για εμένα, αυτό που συμβαίνει τώρα;
• Ποιοι είναι οι τρόποι που αντιμετωπίζω το άγχος μου;
• Τι θα έκανα αν “άκουγα” το άγχος μου;
• Πώς θα ήταν άραγε αν καλωσόριζα το άγχος μου;

Το να “ακούσει” κανείς το άγχος του, θα μπορούσε να σημαίνει ότι προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει κατά κάποιο τρόπο, το μήνυμα το οποίο στέλνει το σώμα του. Σαφώς, όταν κανείς πονάει, θέλει ο πόνος να σταματήσει. Την ίδια στιγμή, γνωρίζουμε πως βιώνουμε τον κόσμο μέσω του σώματός μας, στο οποίο “αποθηκεύονται” όλες οι εμπειρίες μας κι έτσι τα πάντα καταγράφονται στο σώμα μας. Αν λοιπόν απλώς βιαστούμε να εξαλείψουμε το σύμπτωμα που βιώνουμε (είτε αυτό είναι ταχυκαρδία, είτε κάτι άλλο), ίσως χαθεί η ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με την σοφία που κρύβει το σώμα μας.

Το ίδιο το άγχος αντιμετωπίζεται πολλές φορές ως κάτι που δεν θα έπρεπε να βιώνουμε, όμως αυτό δεν αληθεύει απαραιτήτως. Κι ενώ κάποιες φορές είναι πολύ δύσκολο να δείξουμε ανοχή στο άγχος, είναι σημαντικό, όποτε μπορούμε, να προσπαθήσουμε να “μείνουμε λίγο με αυτό”, να δούμε τι μας λέει για το που βρισκόμαστε τώρα και να προσπαθήσουμε να ακούσουμε αυτά που πιθανώς έχει να μας  διδάξει. Φυσικά, αυτό δεν είναι πάντα εφικτό.  Αλλά ίσως ακόμα κι αυτό να είναι εντάξει.

Βιβλιογραφία

Maisel, E. (2015, January 20). Day 18: Not Labeling Emotional Difficulty a Mental Disorder. Retrieved from https://www.psychologytoday.com/blog/rethinking-psychology/201501/day-18…

McGonigal, K. [TED]. (2013, September 4). How to make stress your friend. [Video file]. Retrieved from https://www.youtube.com/watch?v=RcGyVTAoXEU

Selig, M. (2014, March 11). What’s the First Step Toward Reducing Needless Anxiety?. Retrieved from https://www.psychologytoday.com/blog/changepower/201403/whats-the-first-…

Smith-Pickard, P. (2006). Transference as Existential Sexuality. Existential Analysis 17.2, 1-15.

Stolorow, R. D. (2016). Pain is not pathology. Journal of the Society for Existential Analysis. 27.1, 70-74.

Πηγή: Ψ-Δίκτυο

The post Τι μπορείτε να μάθετε από το άγχος σας appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Στις τελευταίες δεκαετίες, το φαινόμενο των «selfie» έχει αυξηθεί ραγδαία με την είσοδο της κάμερας στα κινητά (smartphones) και πολλοί έχουν επικρίνει αυτή την πράξη ως ναρκισσιστική. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως το τελικό προϊόν μιας selfie είναι ένα αυτοπορτραίτο, αλλά η πρόθεση πίσω από τη λήψη της εικόνας μπορεί να καθορίσει τo τι θεωρείται selfie. Αν η πρόθεση είναι απλά η παρουσίαση του εαυτού μας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και στη συνέχεια η προβολή της εικόνας σε άλλους για να δείξουμε πόσο καλή είναι αυτή η εικόνα, τότε οι selfies μπορούν να θεωρηθούν μία ναρκισσιστική πράξη, αλλά υπό αυτή την έννοια κάθε αυτοπορτραίτο θα μπορούσε να θεωρείται «ναρκισσιστικό».

Ναρκισσισμός ή αυτοανάλυση;

Αυτό μπορεί συχνά να λειτουργήσει ως εμπόδιο όταν κάποιος εργάζεται με αυτοπορτραίτα. Συχνά, οι συμμετέχοντες δηλώνουν ότι δεν τους αρέσει η δική τους εικόνα ή δεν τους αρέσει να κοιτάνε τον εαυτό τους. Γεγονός που μπορεί να οφείλεται στο ότι η κοινωνία θεωρεί πως οι άνθρωποι οι οποίοι κοιτάζονται συνέχεια στον καθρέφτη είναι απορροφημένοι με την εικόνα τους και έχουν εμμονή με τον εαυτό τους. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να τονίζουμε κάποια χαρακτηριστικά πέρα από την εικόνα και να θέτουμε στους συμμετέχοντες την πρόκληση να καταγράψουν μια θετική πτυχή του εαυτού τους. Αυτό τους δίνει ένα κίνητρο να κάνουν το αυτοπορτραίτο τους και το περιθώριο να είναι αυτo-αναλυτικοί, με έναν τρόπο που κινείται πέρα από τη σύλληψη μιας απλής «selfie».

Η έκθεση στην κάμερα ως εξερεύνηση των τρωτών μας σημείων

Οι φωτογραφίες που μας αρέσουν περισσότερο είναι αυτές που έχουμε τραβήξει εμείς ή οι φωτογραφίες στις οποίες είμαστε μέσα. Αυτό συμβαίνει διότι όταν φωτογραφίζουμε οι ίδιοι υπάρχει μία αίσθηση ελέγχου για το τι περιέχει και τι σημαίνει η εικόνα, ενώ όταν είμαστε οι ίδιοι μέσα στην εικόνα, έχουμε μνήμες και συναισθήματα που συσχετίζουμε με την στιγμή που έχει αποτυπωθεί στη φωτογραφία.

Από πολύ μικρή ηλικία, τα παιδιά εντυπωσιάζονται από την δική τους εικόνα. Mία φωτογραφία μπορεί να επιβεβαιώσει την ταυτότητα του παιδιού και την θέση του μέσα στην οικογένεια. Από την γέννηση κιόλας, ένα παιδί χρειάζεται μια τέτοια «επικύρωση» της ταυτότητάς του και απευθύνεται στον πρωταρχικό φροντιστή του για αυτό. Αργότερα αρχίζει να κοιτάζει το πρόσωπο του φροντιστή, εξετάζοντας τις εκφράσεις του προσώπου, όπως το χαμόγελο, και αναζητά μία αντίδραση σε ένα δικό του “κάλεσμα” (κλάμα, κινήσεις), μία διαδικασία που ο παιδίατρος και ψυχαναλυτής Donald Winnicott αποκαλεί «κατοπτρισμό» (Mirroring). Όταν η μητέρα αντικατοπτρίζει τις κινήσεις του μωρού, το μωρό αναγνωρίζει πως κάποιος το έχει δει, άρα υπάρχει. Καθώς μεγαλώνουμε, η διαμόρφωση της ταυτότητάς μας «ενημερώνεται» από τον τρόπο με τον οποίο οι αλληλεπιδράσεις μας με την κοινωνία αντικατοπτρίζονται σε εμάς. Τα φωτογραφικά αυτοπορτραίτα μας επιτρέπουν να δούμε πώς μας βλέπουν οι άλλοι και μας δίνουν χρόνο να αναλογιστούμε τον τρόπο με τον οποίο εμείς οι ίδιοι προβάλουμε τον εαυτό μας.

Ωστόσο, για κάποιους το να φωτογραφίζονται δεν είναι πάντα μία θετική εμπειρία. Ως παιδιά, μπορεί να είχαν αναγκαστεί να εκτεθούν μπροστά σε ένα φακό.

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να κάνει τη φωτογράφηση δυσάρεστη και να δημιουργήσει το φόβο του να σε κοιτάνε άλλοι, κάτι που τελικά δημιουργεί μία άβολη κατάσταση. Ένας σωστός χειρισμός του άγχους που δημιουργείται όταν βλέπει κανείς τον εαυτό του μπορεί να κάνει τον συμμετέχοντα ενός θεραπευτικού εργαστηρίου πιο δεκτικό σε περαιτέρω θεραπευτική παρέμβαση.

Ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και έναυσμα για διάλογο με τον εαυτό μας

Η αξία της χρήσης αυτοπορτραίτων σε ομάδες, αναφέρεται ως οπτική αυτο-αντιπαράθεση, και μπορεί να προσφέρει στο άτομο που συμμετέχει σε εργαστήρια καινούριες πληροφορίες. Ένα απλό παράδειγμα είναι όταν η γνώμη κάποιου για τον εαυτό του αμφισβητείται από τα (ας υποθέσουμε θετικά) σχόλια της ομάδας.  Έτσι μπορεί να ξεκινήσει ένας διάλογος κατά τη διάρκεια του οποίου το άτομο εξετάζει την σχέση του με τον εαυτό του. Η αποδοχή του γεγονότος ότι οι άνθρωποι έχουν μια σχέση με τον εαυτό τους, είναι σημαντική, και αυτό σημαίνει πως πρέπει να κατανοούμε πως οι άνθρωποι μπορεί να αποδέχονται τη δική τους εικόνα αλλά μπορεί να είναι εξίσου επικριτικοί αν έχουν  αρνητική εικόνα για τον εαυτό τους.

Ωστόσο, στη χρήση αυτής της προσέγγισης για την αντιμετώπιση ζητημάτων αυτοπεποίθησης υπάρχει μία λεπτή γραμμή: η αντιμετώπιση της προσωπικής εικόνας του ατόμου θα οδηγήσει σε μια κατάσταση αντικειμενικής αυτογνωσίας, η οποία  με τη σειρά της μπορεί να οδηγήσει σε σύγκριση μεταξύ της εικόνας και των εσωτερικών προτύπων που έχει θέσει ο καθένας για τον εαυτό του. Εάν η σύγκριση αυτή έχει ως αποτέλεσμα μια αρνητική απόκλιση μεταξύ των δύο εικόνων, τότε συμβαίνει μία αντίστροφη διέγερση με τη μορφή άγχους και συχνά εκδηλώνεται η αντίδραση μάχης ή φυγής.

Οι τρεις κατά C. Nunez λόγοι να εμπιστευτούμε τα αυτοπορτραίτα 

Η συγγραφέας και εξειδικευμένη στη χρήση αυτοπορτραίτων ως μέσο θεραπείας Christina Nunez πιστεύει πως ο φόβος για την κάμερα προέρχεται από προβληματικές σχέσεις με την εικόνα του εαυτού μας. Εξηγεί πως στον άνθρωπο κυριαρχούν δύο είδη θεώρησης της εικόνας μας – το πώς βλέπουμε τον εαυτό μας εσωτερικά και το πώς σκεφτόμαστε τον εαυτό μας όταν τον βλέπουμε σε έναν καθρέφτη, εξωτερικά.

Η Nunez χρησιμοποιεί το αυτοπορτραίτο ως μέσο θεραπείας για τρεις λόγους: Πρώτον, επειδή η δημιουργία πορτραίτων μας αναγκάζει να είμαστε το αντικείμενο της φωτογραφίας και αυτό μπορεί να ξεσκεπάσει τα τρωτά μας σημεία. Δεύτερον, όταν το άτομο έρθει αντιμέτωπο με το αυτοπορτραίτο, αρχίζει μια διαδικασία που μοιάζει με μια επίσημη περίοδο θεραπείας. Τότε ξεκινά ένας εσωτερικός διάλογος ο οποίος εξετάζει την αυτο-αντίληψη, αρχίζει να αμφισβητεί, να διαμορφώνει κρίσεις και κινείται προς την αποδοχή. Τρίτον, οι πολλαπλές έννοιες που προκύπτουν από την ανάλυση του πορτραίτου μπορούν να συμβάλλουν στην ενοποίηση διαφορετικών πτυχών της προσωπικότητας.

Η ίδια η Nunez, συνοψίζει μια πλευρά της προσωπικής της θεραπευτικής εμπειρίας ως εξής: «μέσα από τα φωτογραφικά αυτοπορτραίτα βρήκα έναν τρόπο να ξαναδημιουργήσω το αγαπημένο βλέμμα της μητέρας μου».

Πηγή: Eyes of Light – Φόρεας Τέχνης στην Υγεία

Αρχική πηγή: “Arts in Health: Designing and researching interventions”, Daisy Fancourt, Oxford University Press, 2017. 

The post Η παρεξηγημένη «selfie» μπορεί να δράσει θεραπευτικά appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Πηγή: huffingtonpost.gr

The post Τι είναι η μισοφωνία; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.