Από τη  Δήμητρα Διδαγγέλου, Ψυχολόγο, MSc, Ειδίκευση στη Θεραπευτική Γραφή, Υπ. Διδακτόρισσα Παν/μίου Γάνδης
www.expressingmyself.gr

Το γράψιμο είναι μια από τις πιο άμεσες μορφές επεξεργασίας και εξωτερίκευσης της εμπειρίας. Οργανώνει τη σκέψη, δίνει μορφή στο συναίσθημα, δημιουργεί απόσταση από το χάος των εσωτερικών διαλόγων και διευκολύνει τη νοηματοδότηση.

Στα οφέλη από την εκφραστική γραφή σύμφωνα με τις μελέτες που έχουν γίνει, συγκαταλέγονται η μείωση του στρες και των σωματικών συμπτωμάτων, η βελτίωση των γνωστικών λειτουργιών, η συναισθηματική ρύθμιση και η νοηματοδότηση τραυματικών γεγονότων. Όμως τα οφέλη αυτά δεν έρχονται πάντα, καθώς το γράψιμο από μόνο του δεν είναι θεραπεία.

Το ότι η γραφή μπορεί να έχει ψυχοσωματικά οφέλη, αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι θεραπευτική πράξη. Πολλές δραστηριότητες ωφελούν την υγεία, αυτό όμως δεν τις καθιστά ψυχοθεραπεία. Τα οφέλη της γραφής μπορεί να προκύψουν παράπλευρα, ως αποτέλεσμα έκφρασης και αποφόρτισης, όμως για να υπάρξει πραγματικό θεραπευτικό αποτέλεσμα με ασφαλή τρόπο απαιτούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις: κατάλληλο πλαίσιο, σαφής στόχος, μεθοδολογία, επεξεργασία του υλικού και επαγγελματική επάρκεια. Διαφορετικά, το γράψιμο παραμένει ένα ισχυρό εργαλείο αυτοέκφρασης και όχι κατ’ ανάγκη θεραπευτική παρέμβαση.

Η θεραπευτική γραφή, όπως ορίζεται από τα διεθνή πρωτόκολλα, αποτελεί μια παρέμβαση που εφαρμόζεται στο ψυχοθεραπευτικό πλαίσιο από επαγγελματίες στην ψυχική υγεία. Διαφέρει από την ημερολογιακή ή δημιουργική γραφή, καθώς σ’ αυτά τα πλαίσια ο στόχος και ο πληθυσμός που εφαρμόζονται είναι διαφορετικοί.

Στη θεραπευτική γραφή το γράψιμο χρησιμοποιείται ως εργαλείο ψυχοθεραπευτικής παρέμβασης και γι’ αυτόν τον σκοπό δίνονται τεχνικές αναλόγως με τον στόχο και τα επιθυμητά αποτελέσματα. Η εφαρμογή της περιλαμβάνει συγκεκριμένες τεχνικές, σαφές πλαίσιο, όρια και αναστοχασμό. Όταν εντάσσεται σ’ αυτό πλαίσιο, προϋποθέτει γνώση ψυχολογίας και ικανότητα κλινικής αξιολόγησης, καθώς αγγίζει περιοχές ταυτότητας, τραύματος και ψυχοθολογίας.

Είναι χρήσιμο να γίνει διευκρίνιση του ποιος μπορεί να χρησιμοποιήσει τη θεραπευτική γραφή, καθώς στην Ελλάδα δεν υπάρχει κάποιο θεσμικό πλαίσιο που να το καθορίζει και πολλές φορές γίνονται παρανοήσεις.

Στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ η χρήση της γραφής ως θεραπευτικής παρέμβασης σε κλινικό πλαίσιο επιτρέπεται μόνο σε πιστοποιημένους ψυχοθεραπευτές και ψυχολόγους.

Από την στιγμή που ο στόχος είναι ψυχοθεραπευτικός -όπως η συστηματική επεξεργασία τραύματος, συμπτωματολογίας ή βαθιών ενδοψυχικών συγκρούσεων κ.ά.- και ο πληθυσμός στον οποίο εφαρμόζεται το γράψιμο είναι κλινικός, τότε απαιτείται: κλινική αξιολόγηση, θεωρητικό μοντέλο, θεραπευτική σχέση και επαγγελματική ευθύνη.

Γι’ αυτό τον λόγο, η θεραπευτική γραφή μπορεί να εφαρμοστεί μόνο από ειδικούς που ακολουθούν τα πρωτόκολλα ή τη δεοντολογία που ορίζονται από την εκάστοτε επίσημη εκπαίδευση/πιστοποίηση/αναγνώριση που έχουν λάβει.

Παρακάτω αναφέρουμε κάποια σημεία τα οποία χρειάζονται προσοχή όταν κάποιος/-α επιθυμεί να κάνει χρήση της θεραπευτικής γραφής, είτε ως θεραπευόμενος/-η, είτε ως επαγγελματίας.

1. Χρειάζεται ειδική εκπαίδευση για τη χρήση της θεραπευτικής γραφής

Το ότι κάποιος δηλώνει πως «χρησιμοποιεί θεραπευτική γραφή» δεν σημαίνει ότι έχει εκπαιδευτεί σε αυτήν.

Μπορεί απλώς:

• να προτείνει ασκήσεις γραψίματος,
• να ενθαρρύνει την ημερολογιακή γραφή,
• να χρησιμοποιεί προσωπικές τεχνικές χωρίς θεωρητική τεκμηρίωση,
• να συγχέει τη λογοτεχνική έκφραση με ψυχοθεραπευτική διαδικασία.

Η θεραπευτική γραφή έχει συγκεκριμένα μοντέλα, μεθοδολογία, στάδια και πλαίσιο. Δεν είναι αυθόρμητη πρακτική. Είναι δομημένη παρέμβαση.

2. Χωρίς θεωρητικό υπόβαθρο, το γράψιμο δεν είναι θεραπεία

Η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει ότι το γράψιμο μπορεί να έχει θετική επίδραση υπό συγκεκριμένες συνθήκες.

Αν όμως:

• δεν υπάρχει κατάλληλο πλαίσιο,
• δεν υπάρχει επεξεργασία του υλικού,
• δεν υπάρχει γνώση τραύματος,
• δεν υπάρχουν όρια,

τότε η άσκηση μπορεί να:

• ενεργοποιήσει έντονο συναισθηματικό υλικό,
• οδηγήσει σε απορρύθμιση,
• ενισχύσει μηρυκασμό αντί για επεξεργασία,
• αφήσει τον συμμετέχοντα «ανοιχτό» χωρίς ψυχική στήριξη.

Με απλά λόγια, το γράψιμο μπορεί να βοηθήσει, μπορεί όμως και να αποσταθεροποιήσει. Σίγουρα δεν είναι ουδέτερο.

3. Η θεραπευτική γραφή αγγίζει ψυχικά πεδία

Όταν μιλάμε για θεραπευτική γραφή, μιλάμε για:

• ψυχική υγεία ή ψυχοπαθολογία
• τραύμα,
• απώλεια,
• συναισθήματα,
• ταυτότητα,
• οικογενειακές δυναμικές,
• ψυχικές διαταραχές.

Όποιος διευκολύνει τέτοιες διεργασίες οφείλει να έχει:

• γνώσεις ψυχολογίας,
• κατανόηση ψυχοπαθολογίας,
• ικανότητα αξιολόγησης κινδύνου,
• ψυχοθεραπευτικές δεξιότητες,
• επίγνωση πότε χρειάζεται παραπομπή.

Αν ο στόχος είναι ψυχοθεραπευτικός, τότε απαιτείται αντίστοιχο επιστημονικό υπόβαθρο. Αλλιώς πρόκειται για δημιουργική χρήση της γραφής, όχι για θεραπευτική πράξη.

4. Πιστοποίηση σημαίνει ευθύνη

Η πιστοποίηση δεν είναι απλά ένας τίτλος, σημαίνει ότι ο επαγγελματίας:

• έχει ολοκληρώσει συγκεκριμένες ώρες εκπαίδευσης,
• έχει βιωματική εμπειρία της μεθόδου,
• έχει λάβει εποπτεία,
• δεσμεύεται σε κώδικα δεοντολογίας,
• αναγνωρίζει τα όρια της πρακτικής του.

Σημαίνει επίσης ότι υπάρχει ένας φορέας που θέτει κριτήρια και διασφαλίζει την ποιότητα της διαδικασίας.

5. Από την αναποτελεσματικότητα στον κίνδυνο

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι μια μη εκπαιδευμένη παρέμβαση μπορεί να είναι αναποτελεσματική. Το πρόβλημα είναι ότι μπορεί να είναι επιβαρυντική.

Η ακατάλληλη καθοδήγηση σε ευάλωτα άτομα μπορεί να:

• ενισχύσει αποσυνδετικές τάσεις,
• επιτείνει συμπτώματα κατάθλιψης ή άγχους,
• δημιουργήσει ψευδαίσθηση θεραπευτικής σχέσης χωρίς επαγγελματικό πλαίσιο.

Και τότε η λέξη «θεραπευτική» γίνεται παραπλανητική.

6. Χρειάζονται σαφή όρια

Αν κάποιος χρησιμοποιεί το γράψιμο ως εργαλείο αυτοέκφρασης, μπορεί να το ονομάσει έτσι ή αν χρησιμοποιεί τη δημιουργική γραφή, θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο. Αν όμως μιλάμε για θεραπευτική γραφή, τότε μιλάμε για πρακτική που αφορά την ψυχική υγεία και ό,τι αυτό συνεπάγεται σύμφωνα με τη νομοθεσία για τους επαγγελματίες που ασκούν σχετικά επαγγέλματα.

The post Γιατί η θεραπευτική γραφή εφαρμόζεται από ειδικά εκπαιδευμένους επαγγελματίες appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Γεωργία Πολάκη*, Σωματοκεντρική και Συστημική ψυχοθεραπεύτρια, Σύμβουλο Ψυχικής Υγείας

Συχνά οι οικογενειακές πεποιθήσεις διαμορφώνονται από τις εκάστοτε συνθήκες και  ανάγκες της οικογένειας να ανταποκριθεί σε έκτακτες απαιτήσεις, αλλά επίσης μπορεί να προέρχονται από οικογενειακές παραδόσεις ή οικογενειακά τραύματα  που ανάγονται σε εκατοντάδες χρόνια πίσω. «Υπάρχουν ιστορίες που προσφέρουν ένα απόθεμα εμπειριών που παρήχθησαν από μια παράδοση οικογενειακού πειραματισμού» (Οικογένεια, η μελέτη…οικογενειακής ζωής, εκδ. Μεταίχμιο).

Θάνατοι, απώλειες, εγκατάλειψη, αναγκαστική μετανάστευση, αποτελούν τραυματικά γεγονότα στην ιστορία της ζωής μιας οικογένειας τα οποία καθορίζουν τις σχέσεις των μελών και τις πεποιθήσεις, όχι μόνο της ίδιας της οικογένειας αλλά και των επόμενων γενεών. Σε μια οικογένεια, όπως και σε όλα τα συστήματα, οι μεταδόσεις είναι πάντα διαγενεακές, επηρεάζονται από το ιστορικό και το προσωπικό πλαίσιο και μεταφέρονται στο μυαλό και στο σώμα.

Ο Φερέντσι αναφέρει ότι υπάρχουν τραυματικές καταστάσεις των γονέων που επιβάλλονται στα παιδιά, αφού το ψυχικό περιεχόμενο των τραυμάτων μεταδίδεται σε αυτά. Οι γονείς και τα παιδιά αποτελούν μια μονάδα προσκόλλησης που επιτρέπει τη βαθιά ασυνείδητη επικοινωνία του φόβου, του άγχους και της ασφάλειας, της εγγύτητας και της απόστασης, της αγάπης και του μίσους και πολλά άλλα. Ήδη από το 1975 οι Fraiberg, Adelson και Shapiro περιέγραψαν τη μετάδοση τραυμάτων στη σχέση προσκόλλησης μεταξύ των μητέρων και των παιδιών τους. Βρήκαν περιπτώσεις που περιελάμβαναν ιστορίες τραυματισμού πολλών γενεών με κακό συντονισμό και προβληματικές προσκολλήσεις μητέρας-βρέφους.

Ένα παράδειγμα που δείχνει την επίδραση των οικογενειακών τραυμάτων στην διαμόρφωση των πεποιθήσεων του οικογενειακού συστήματος αποτελεί το ότι στην Κρήτη το φαινόμενο της βεντέτας και της δολοφονίας στενών συγγενών οδήγησε στη συσπείρωση των οικογενειών και στη δημιουργία κλειστών οικογενειακών συστημάτων με συγχωνευτικές σχέσεις μεταξύ των μελών και αυξημένη επιφυλακτικότητα απέναντι σε όσους δεν ανήκουν στο οικογενειακό σύστημα. Συχνά δε ο φόβος της απώλειας της ζωής  οδηγεί τα μέλη μιας οικογένειας στην απόκτηση “παρανοϊκών” στοιχείων και στην πεποίθηση ότι οι εκτός συστήματος είναι κακοί και επικίνδυνοι. Έχει παρατηρηθεί επίσης πώς όσο πιο τραυματικό είναι ένα γεγονός τόσο πιο ισχυρή και ακλόνητη είναι η πεποίθηση που γεννιέται.

Ο αντίκτυπος των τραυμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντικός στη διαμόρφωση των οικογενειακών πεποιθήσεων και στον κύκλο ζωής των οικογενειών και των επόμενων γενεών καθώς οι οικογένειες όταν βιώνουν τραυματικά γεγονότα και κυρίως απώλειες δυσκολεύονται περισσότερο να αναπροσαρμοστούν και να ανασυνταχθούν σε σύγκριση με άλλες απλές οικογενειακές αλλαγές (Goldrick & Walsh,1986). Έχει παρατηρηθεί επίσης πως αν ένα τραυματικό γεγονός συμβεί σε μια σημαντική μετάβαση στον κύκλο ζωής μιας οικογένειας πχ σε ένα γάμο ή στη γέννηση η βάφτιση ενός παιδιού η επόμενη γενιά φοβάται μή συμβεί το ίδιο γεγονός στο ίδιο χρονικό σημείο με την περασμένη γενιά. Υπήρχε για παράδειγμα μια οικογένεια που μετά από κάθε γάμο ενός μέλους της πέθαινε ένα άλλο μέλος της (Μ. Γκολντρικ & Ρ. Γκέρσον «Το γενεόγραμμα», εκδ. Κέδρος).

Χαρακτηριστική περίπτωση που συνδέεται με οικογενειακά τραύματα είναι η δημιουργία των οικογενειακών μυστικών: εκείνα τα οποία είναι απαγορευτικό να μαθευτούν, αφορούν οδυνηρές εμπειρίες και συνήθως μένουν ανείπωτα.

Ένα μυστικό έχει πάντα την πηγή του σε κάποιο ισχυρό τραυματικό γεγονός και ταυτόχρονα όλα όσα το άτομο αυτό σκέφτηκε, φαντάστηκε και φαντασιώθηκε.

Η πλειονότητα των μυστικών αφορά τη γέννηση και το θάνατο (γενεαλογία, υιοθεσία, κρυφά παιδιά, αυτοκτονίες μεταμφιεσμένες σε ατύχημα, εθισμοί σε ουσίες, κακοποιήσεις, ψυχικές ή σωματικές ασθένειες). Το άτομο που το βίωσε δεν μπόρεσε να το επεξεργαστεί ψυχικά και προσπάθησε να το ξεχάσει. Έτσι, συνεχίζει να υπάρχει αναλλοίωτο σε όλη τη ζωή του ατόμου, σε αντίθεση με άλλες αναμνήσεις που σβήνουν.

Το μυστικό όσο κι αν κρύβεται, περνά στα παιδιά -μεταπηδώντας- μεταδίδεται ψυχικά μέσω αλλόκοτων συμπεριφορών, βλεμμάτων, αποσιώπησης, αντιφατικών ή ελλειμματικών αφηγήσεων, δημιουργώντας τους τη σκέψη ότι οι γονείς τους κρύβουν κάτι σοβαρό, το οποίο ωθούνται να μαντέψουν, ενώ ταυτόχρονα τους απαγορεύεται σιωπηρά να το θίξουν.

Σε αρκετές οικογενειακές ιστορίες η ύπαρξη ενός μυστικού συνδέεται με την εκδήλωση συμπτωμάτων (φοβιών, κρίσεων άγχους, κατάθλιψης, ψυχοσωματικών διαταραχών, παραληρημάτων, εξαρτήσεων κλπ.) σε κάποιο μέλος, που καλούμε προδιαγεγραμμένο ασθενή. Οι ψυχικές πληγές που έχουν επουλωθεί άσχημα ή μερικώς κάνουν αισθητή την παρουσία τους, «εφυγραίνονται», εκδηλώνοντας φανερά συμπτώματα, όπως ακριβώς και οι σωματικές πληγές.

Ως συστημικά φαινόμενα, τα μυστικά συμβάλλουν στην αύξηση της εντροπίας της οικογένειας και στην ακαμψία της λειτουργίας της. Διαμορφώνουν δυαδικές συμμαχίες, διαχωρισμούς ή τρίγωνα, με στόχο να εξαλειφθεί η απειλή διάδοσης του μυστικού. Έτσι, υιοθετούνται συγκεκριμένοι κανόνες, οικογενειακοί μύθοι, ψευδοδεσμοί, αποξένωση, παθολογικές διεργασίες, απαγορεύσεις και ένα ευρύτερο δίκτυο εξουσιών ώστε κανείς να μην το αγγίξει. Κάθε επικίνδυνο και τοξικό μυστικό προέρχεται και συντηρείται από συναισθήματα φόβου, ενοχής ή ντροπής, από μια αποτυχία στη διαδικασία συμβολοποίησης και από μια διαστρεβλωμένη διάθεση προστασίας μέσω της αποσιώπησης. Με αυτόν τον τρόπο, ένα μυστικό του παρελθόντος επαναλαμβάνεται στο παρόν, σαν φάντασμα που διαπερνά τους τοίχους του σπιτιού. (Αικατερίνη Παγουλάτου, Φαντάσματα από το παρελθόν)

Στη συστημική θεραπεία, τα μυστικά κρύβουν πολύτιμες πληροφορίες τόσο για το πώς το άτομο νοηματοδοτεί τις εμπειρίες του αλλά και το πώς μια οικογένεια, οι κώδικες και οι αξίες της, διαμεσολαβούν ή διαμορφώνουν αυτήν τη ψυχική λειτουργία. Όσο πιο τραυματικό το γεγονός τόσο πιο ισχυρή η επίδραση του  μυστικού και οι πεποιθήσεις που συνοδεύουν την απόκρυψή του.. Σε κάθε παιδικό δωμάτιο υπάρχουν φαντάσματα. Είναι επισκέπτες από το λησμονημένο παρελθόν των γονιών, είναι οι απροσκάλεστοι επισκέπτες σε μια βάφτιση (Fraiberg, Adelson & Shapiro, 1975).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1. Ανδρούτσου Β. Οικογενειακή Θεραπεία, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, 2019
2. Aικατερίνη Παγουλάτου, Φαντάσματα από το παρελθόν, psychology.gr
3. Bowen, M. (1993 [1978]). Family therapy in clinical practice. New York: Aronson.
4. Brown & Christnsen, Family Therapy, 1999
5. Burnham, Family Therapy, London, 1986
6. Goldrick & Gerson, To Γενεόγραμμα: εργαλείο για την οικογένεια, Εκδ Κέδρος, 1985
7. Kelly G., psychology of personal constructs, N.York, 1955
8. Κerr & Bowen, Family evaluation, an approach based on Bowen Therapy, N. York., 1988
9. Muncie J, Wetherell M,Langan M, Dallos R, Οικογένεια, η μελέτη και η κατανόηση της οικογενειακής ζωής, εκδ. Mεταίχμιο, 2008

________________________________________________________________________

*Η Γεωργία Πολάκη είναι Προσωπική και Οικογενειακή Σύμβουλος Ψυχικής υγείας και Σωματοκεντρική ψυχοθεραπεύτρια. Εχει σπουδάσει Συστημική-Οικογενειακή θεραπεία στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Εχει εκπαιδευτεί στη Σωματικά Επικεντρωμένη Gestalt (Gestalt Embodiment), στη θεραπεία τραυματισμένου εσωτερικού παιδιού μέσω Αναδρομής (Regression Therapy) και στην Τεχνική της Άδειας Καρέκλας Gestalt. Εχει εκπαιδευτεί επίσης στην Προσωποκεντρική Μη κατευθυντική Παρεμβατική Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία κ έχει παρακολουθήσει σεμινάρια Ψυχικής Αρχιτεκτονικής, Reiki και Βιωματικής Ανατομίας σε Χανιά και Αθήνα. Πραγματοποιεί ατομικές συνεδρίες θεραπείας και συμβουλετικής δια ζώσης ή μέσω skype.

E-mail επικοινωνίας: tzopol@yahoo.gr

The post Όταν τα τραυματικά γεγονότα περνούν από γενιά σε γενιά appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Βιολέττα-Ειρήνη Κουτσομπού, MBPsS, BA, MA, MSc Psychology

Ο θάνατος ενός γονέα δεν είναι κάτι που γίνεται ευκολότερο με την ηλικία, ούτε πρόκειται για μια απώλεια που εξασθενεί με την πάροδο του χρόνου. Αντίθετα, ο θάνατος ενός γονέα παραμένει με σένα και σε διαμορφώνει για το υπόλοιπο της ζωής σου. Γίνεται ένας όρος της ύπαρξής σου, σαν να έχεις μπλε μάτια ή μαύρα μαλλιά.

Rebecca Abrams, When Parents Die (2000)

Από το μικρό απόσπασμα της Abrams (2000), φαίνεται ότι η απώλεια ενός γονέα γίνεται αντιληπτή ως μια κρίσιμη καμπή στη συναισθηματική, προσωπική και κοινωνική ζωή των περισσότερων ενηλίκων, επιφέροντας βαθιές συνέπειες. Πρόκειται για ένα γεγονός που σηματοδοτεί μια περίοδο ουσιαστικής αλλαγής και επαναπροσδιορισμού του ατόμου. Η σχέση του ενήλικα με τους γονείς του είναι μια ιδιαίτερη σχέση. Κανένας άλλος δεν γνωρίζει τους ενήλικες και το παρελθόν τους όπως οι γονείς τους.

Οι γονείς αποτελούν ένα κομμάτι των παιδιών τους, είτε τα παιδιά τους επιλέγουν να είναι σαν αυτούς είτε συνειδητά επιλέγουν να είναι ακριβώς το αντίθετο ή χωρίς να το αντιλαμβάνονται, υιοθετούν μερικά κάποια θετικά ή αρνητικά χαρακτηριστικά τους, όλοι οι ενήλικες έχουν κομμάτια των γονέων τους ως μέρη του εαυτού τους. Οι γονείς βοηθούν τα παιδιά τους να σχηματίσουν τις εικόνες και την αντίληψη του εαυτού τους. Επηρέασαν αυτό που τα παιδιά θεωρούν και νιώθουν για τον εαυτό τους όπως για παράδειγμα σε ποιο βαθμό πιστεύουν ότι είναι καλοί άνθρωποι, ότι αξίζουν, ότι είναι ικανοί, το πόσο εκτιμούν τον εαυτό τους. Επίσης, καθόρισαν το πως τα παιδιά τους βλέπουν τον κόσμο και τους άλλους. Ο τρόπος που ανέθρεψαν τα παιδιά τους, έδωσαν στην έννοια του εαυτού κι ένα πρίσμα μέσω του οποίου αξιολογούν το καθετί στον κόσμο που ζουν (Abrams, 2000).

Ο ενήλικας συνεχίζει να είναι το παιδί των γονιών του κι αυτός ο ρόλος καθορίζει έναν αριθμό ζητημάτων ανεξαρτήτως του βαθμού της θλίψης που βιώνει με το θάνατό τους.

Σύμφωνα με τον Weenolsen (1988), απώλεια χαρακτηρίζεται οτιδήποτε καταστρέφει μια πτυχή της ζωής ή του εαυτού. Ο Worden (2002), αποδίδει στο πένθος την εμπειρία ενός ατόμου που έχει χάσει μια σημαντική σχέση\δεσμό με ένα άλλο πρόσωπο. Οι ενήλικες που πενθούν βιώνουν αλλαγές στις διαπροσωπικές τους σχέσεις, στην ψυχολογική τους ευημερία, στις συμπεριφορές και στο πως αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους ως ενήλικες. Είναι αναπόφευκτο ένας ενήλικας να παραμείνει ανεπηρέαστος έπειτα από τη γονεϊκή απώλεια (Umberson, 2003). Η αντίδραση στο θάνατο ενός γονέα καθορίζεται από έναν αριθμό παραγόντων. Η σημασία της απώλειας εξαρτάται από την έννοια της σχέσης που υπήρξε με τους γονείς και από τους ρόλους που οι ίδιοι έπαιξαν στη ζωή των ενηλίκων μέχρι τη στιγμή του θανάτου τους. Οι ενήλικες των οποίων οι σχέσεις με τους γονείς τους ήταν ανικανοποίητες, αρνητικές και σε μεγάλο βαθμό αμφιθυμικές θα έχουν διαφορετική στάση και αντίδραση στο πένθος από αυτούς που διατηρούσαν μια υγιή και θετική σχέση με τους γονείς τους (Rando, 1991). Επισημαίνεται σε αυτό το σημείο ότι για μια μικρή ομάδα ατόμων η απώλεια του γονιού ενδέχεται να επιφερεί συναισθήματα ανακούφισης. Αυτό παρατηρείται στις περιπτώσεις που οι ενήλικες χάνουν εναν επικριτικό ή δυσλειτουργικό γονέα και που η αυτοεικόνα του ενήλικα υπονομευόταν από το γονέα του (Umberson, 2003).

Ένας καθοριστικός παράγοντας που επηρεάζει το βαθμό θλίψης και τη διαδικασία του πένθους, είναι η ηλικία στην οποία έζησε την απώλεια καθώς και σε ποια ηλικία έφυγε ο γονέας απ’ τη ζωή. Η εξάρτηση, η ανάγκη, η ποιότητα, το στάδιο που βρίσκεται η σχέση γονέα-παιδιού, η εμπλοκή που έχει ο ένας στη ζωή του άλλου και η σύνδεση μαζί του αλλάζει με το χρόνο επιδρώντας στο πένθος (Rando, 1991).

Ο θάνατος του γονέα εκπλήσσει τους ενήλικες με τις αντιδράσεις που φέρνει στην επιφάνεια. Ο θρήνος που βιώνεται με το θάνατο δεν πρέπει να αγνοείται γιατί υπάρχει και μπορεί να αναδύεται σε πολλές διαφορετικές στιγμές της ζωής (Mundy, 2004). Η ζωή δεν θα είναι ποτέ πια η ίδια χωρίς το γονέα και το πως κάθε άτομο θα προσαρμοστεί στην αλλαγή μπορεί να καθορίσει το υπόλοιπο της ζωή του (Secunda, 2001). Ας κρατήσουμε ότι οι περισσότεροι γονείς θα ήθελαν τα ενήλικα παιδιά τους να συνεχίσουν να ζουν και να χτίσουν, συμπεριλαμβάνοντας και αυτη την εμπειρία, μια όμορφη, γεμάτη νόημα και θέληση, ζωή καθώς ο θάνατος μπορεί να βάζει τέλος στη ζωή ενός ανθρώπου αλλά όχι στη σχέση (Abrams, 2000; Ervin, 2009).

Βιβλιογραφία

Abrams, R. (2000). When Parents Die: Learning to Live with the Loss of a Parent (3rd ed.). Routledge.

Ervin, T. (2009). The Lightworker’s Guide to Healing Grief. Virginia: A.R.E. Press.

Levy, A (2000). The Orphaned Adult: Understanding and Coping with Grief and Change after the Death of our Parents. Perseus Books.

Mundy, L. (2004). Grieving the loss of a Parent. One Caring Place, Abbey Press.

Rando, T. A. (1991). How to Go on Living When Someone You Love Dies. New York: Bantam Books.

Secunda, V. (2001). Losing your Parents, Finding Yourselves: The Defining turning Point of Adult Life. New York: Hyperion.

Umberson, D. (2003). Death of a Parent: A transition to a New Adult Identity. Cambridge University Press.

Weenolsen, P. (1988). Transcendence of Loss over the Life Span. New York: Book Crafters.

Worden, J. W. (2002). Grief Counseling and Grief Therapy. 3rd edition. New York: Springer Publishing Company.

The post Η απώλεια του γονέα και το πένθος από τον ενήλικα appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Krissy Brady

Πηγή: huffingtonpost.gr

The post Δώδεκα συνήθειες που μας αφήνουν χωρίς ενέργεια appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Συγγραφέας: Jodi Pawluski

Νιώθετε καμιά φορά ότι ο εγκέφαλός σας έχει μια «θολούρα»; Ότι μοιάζει με «χυλό»; Ότι το νεογέννητο μωρό σας απομυζά την ενέργεια κάθε νευρώνα σας; Μην ανησυχείτε· δεν είστε τρελή ούτε ανόη­τη! Όντως κάτι σας συμβαίνει: Ο εγκέφαλός σας αναδιατάσσεται έτσι ώστε να επικεντρωθεί σε νέους τομείς μάθησης, απόλυτα απαραίτητους για τη φροντίδα του μωρού, ενώ παράλληλα βιώνετε μια τεράστια συναισθηματική και σωματική αλλαγή.

Στο βιβλίο αυτό η Jodi Pawluski πραγματεύεται, με τόλμη αλλά και λεπτότητα, τη συνολική οπτική μας για τη μητρότητα, διερευνώντας με πρωτόγνωρο τρόπο το χημικό σύμπαν του μητρικού —και ευρύτερα του γονεϊκού— εγκεφάλου. Βασιζόμενη σε επιστημονικές μελέτες, στη δική της επιστημονική έρευνα, αλλά και σε κλινικά περιστατικά, προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για τις αλλαγές που επιφέρει η μητρότητα. Ταυτόχρονα διαμορφώνει μια ψύχραιμη και μάλλον ανακουφιστική για τις μέλλουσες μητέρες εικόνα όσον αφορά τη βέλτιστη διαχείριση όλων αυτών των αλλαγών που συμβαίνουν πριν και μετά την περίοδο της εγκυμοσύνης, αλλά και κατά τη διάρκειά της.

Ένα χρήσιμο, άκρως αποκαλυπτικό και ευχάριστο ανάγνωσμα για όλους τους γονείς που θέλουν να καταλάβουν τι συμβαίνει στον μητρικό και τον πατρικό εγκέφαλο όταν μια γυναίκα ετοιμάζεται να φέρει στον κόσμο ένα παιδί. Ένα κείμενο που με βάση τα επιστημονικά δεδομένα διαλύει τους μύθους γύρω από την παρεξηγημένη και τόσο αρνητικά φορτισμένη έννοια του «φαινομένου mommy brain».

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Εκδόσεις: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
Αριθμός σελίδων: 272
Έτος έκδοσης: 2026
Τιμή: €20,00

The post Ο εγκέφαλος της μαμάς appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Γιατί μπορεί κάποιος να θυμηθεί το όνομα του καλύτερου φίλου των παιδικών του χρόνων που έχει να δει πάρα πολλά χρόνια και εύκολα να ξεχνάει το όνομα ενός προσώπου που μόλις πριν από ένα λεπτό συνάντησε; Με άλλα λόγια, γιατί ορισμένες μνήμες είναι σταθερές κατά τη διάρκεια δεκαετιών, ενώ άλλες εξασθενούν μέσα σε λίγα λεπτά;

Χρησιμοποιώντας μοντέλα ποντικών, ερευνητές του Caltech προσδιόρισαν ότι οι ισχυρές, σταθερές μνήμες είναι κωδικοποιημένες κατά «ομάδες» νευρώνων όλων πυροδοτουμένων εν συγχρονία, παρέχοντας εφεδρείες που επιτρέπουν τις αναμνήσεις αυτές να παραμένουν στο χρόνο. Η έρευνα έχει επιπτώσεις στην κατανόηση του πώς μπορεί να επηρεάζεται η μνήμη από μια βλάβη του εγκεφάλου, όπως μετά από εγκεφαλικά ή νόσο του Alzheimer. Η έρευνα διενεργήθηκε στο εργαστήριο του Carlos Lois, ερευνητή καθηγητή βιολογίας, συνεργαζόμενο μέλος Ινστιτούτου Νευροεπιστήμης του Caltech, και περιγράφεται σε δημοσίευμα που παρουσιάστηκε 23 Αυγούστου στο περιοδικό Science.

Η ομάδα υπό τον μεταδιδακτορικό υπότροφο Walter Gonzalez, ανέπτυξε μια δοκιμασία για να εξετάσει τη νευρική δραστηριότητα των ποντικών καθώς μαθαίνουν, αλλά και να θυμούνται, σχετικά μια νέα θέση. Στη δοκιμασία, ένα ποντίκι τοποθετήθηκε σε έναν ευθύ περιφραγμένο χώρο, λίγο περισσότερο από 1,5 μέτρα μακρύ με άσπρα τοιχώματα. Μοναδικά σύμβολα σημείωναν διαφορετικές θέσεις κατά μήκος των τοιχωμάτων – για παράδειγμα, ένα έντονο σύμβολο συν κοντά στο πιο σωστό άκρο και μια γραμμή υπό γωνία (σύμβολο slash) κοντά στο κέντρο. Νερό με ζάχαρη (μια λιχουδιά για τους ποντικούς) τοποθετήθηκε σε ένα από τα δυο άκρα του διαδρόμου. Ενώ το ποντίκι εξερευνούσε, οι ερευνητές μέτρησαν την δραστηριότητα ειδικών νευρώνων στον ιππόκαμπο του ποντικιού (στην περιοχή του εγκεφάλου όπου σχηματίζονται οι νέες μνήμες) που είναι γνωστό για την κωδικοποίηση θέσεων.

Όταν ένα ζωάκι τοποθετούνταν αρχικά στο διάδρομο, ήταν αναποφάσιστο το τι θα κάνει και περιπλανιόταν αριστερά δεξιά μέχρι να περάσει επάνω από το ζαχαρωμένο νερό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, μεμονωμένοι νευρώνες ενεργοποιούνταν όταν το ποντίκι πρόσεχε το σύμβολο στον τοίχο. Όμως μετά από πολλές εμπειρίες στο διάδρομο, το ποντίκι εξοικειώνονταν με αυτόν και θυμόνταν τις θέσεις της ζάχαρης. Καθώς το ποντίκι εξοικειωνόταν περισσότερο, όλο και περισσότεροι νευρώνες ενεργοποιούνταν συγχρονισμένα βλέποντας το κάθε σύμβολο στον τοίχο. Ουσιαστικά, το ποντίκι αναγνώριζε που ήταν σε σχέση με το κάθε ένα μοναδικό σύμβολο.

Για να μελετήσουν πώς εξασθενούν οι μνήμες κατά τη διάρκεια του χρόνου, οι ερευνητές στη συνέχεια κρατούσαν μακριά από το διάδρομο το ποντίκι για πάνω από 20 μέρες. Κατά την επιστροφή στον διάδρομο μετά από το διάλειμμα αυτό, τα ποντίκια που είχαν διαμορφώσει ισχυρές μνήμες κωδικοποιημένες με μεγάλους αριθμούς νευρώνων θυμόταν τη δράση αμέσως. Ακόμη και αν ορισμένοι νευρώνες παρουσίαζαν διαφορετική δραστηριότητα, η ανάμνηση του διαδρόμου στο ποντίκι ήταν σαφώς αναγνωρίσιμη όταν αναλύονταν η δραστηριότητα μεγάλων ομάδων νευρώνων.

Με άλλα λόγια, η χρήση ομάδων νευρώνων επιτρέπει τον εγκέφαλο να έχει εφεδρεία και να ανακαλεί σταθερές μνήμες ακόμη και αν ορισμένοι από τους αρχικούς νευρώνες σιωπούσαν ή καταστρέφονταν.

Ο Gonzalez εξηγεί:

«Φανταστείτε ότι έχετε να διηγηθείτε μια μεγάλη και πολύπλοκη ιστορία. Για να διαφυλάξετε την ιστορία, θα μπορούσατε να την πείτε σε πέντε από τους φίλους σας και μετά περιστασιακά μαζί με όλους αυτούς να ξαναπείτε την ιστορία και να βοηθάει ο ένας τον άλλον να γεμίζει οποιαδήποτε κενά που έχει ξεχάσει ένα άτομο. Επιπροσθέτως, κάθε φορά που ξαναλέτε την ιστορία, θα μπορούσατε να φέρετε νέους φίλους να τη μαθαίνουν και έτσι βοηθάτε να διατηρηθεί η ιστορία και να ενισχύεται η μνήμη. Με έναν ανάλογο τρόπο, οι νευρώνες σας βοηθούν ο ένας τον άλλον να κωδικοποιούνται οι μνήμες που θα αντέξουν κατά τη διάρκεια του χρόνου».

Η μνήμη είναι τόσο βασική για την ανθρώπινη συμπεριφορά που οποιαδήποτε βλάβη σε αυτή μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την καθημερινή μας ζωή. Η απώλεια μνήμης που συμβαίνει στο πλαίσιο της κανονικής γήρανσης μπορεί να είναι ένα σημαντικό πρόβλημα για τους ηλικιωμένους. Επιπλέον, απώλεια μνήμης που προκαλείται από διάφορες νόσους, με πιο γνωστή αυτή του Alzheimer, έχει ολέθριες συνέπειες που μπορούν να εμποδίζουν τις πιο βασικές καθημερινές δράσεις συμπεριλαμβανομένων της αναγνώρισης συγγενών ή της ενθύμησης του δρόμου επιστροφής στο σπίτι. Η εργασία αυτή υποστηρίζει ότι οι μνήμες μπορεί να εξασθενήσουν πιο γρήγορα καθώς γερνάμε επειδή η μνήμη κωδικοποιείται από λιγότερους νευρώνες και εάν κάποιος από τους νευρώνες αυτούς αποτύχει, η μνήμη χάνεται. Η μελέτη υποστηρίζει ότι κάποια μέρα, ο σχεδιασμός θεραπειών που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την επιστράτευση ενός μεγαλύτερου αριθμού νευρώνων για να κωδικοποιούν μια ανάμνηση θα μπορούσε να βοηθήσει στην πρόληψη της απώλειας μνήμης.

«Για χρόνια, ο κόσμος γνωρίζει ότι όσο περισσότερο πραγματοποιεί μια πράξη, τόσο περισσότερο είναι πιθανό να τη θυμάται αργότερα», αναφέρει ο Lois. «Τώρα θεωρούμε ότι αυτό είναι πιθανό, επειδή όσο περισσότερο πραγματοποιείται μια πράξη, τόσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των νευρώνων που αποκωδικοποιούν την πράξη αυτή. Οι συμβατικές θεωρίες σχετικά με την αποθήκευση μνήμης εκτιμούν ότι για να καταστεί μια ανάμνηση περισσότερο σταθερή απαιτεί την ενίσχυση των συνδέσεων ενός μεμονωμένου νευρώνα. Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η αύξηση του αριθμού των νευρώνων που αποκωδικοποιούν την ίδια ανάμνηση επιτρέπει τη μνήμη να αντέχει για περισσότερο χρόνο».

Πηγές: egno.gr
& California Institute of Technology 

The post Πώς δημιουργούνται οι αναμνήσεις; appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Αρτεμίου Αναστασία

How can I be substantial if I do not cast a shadow? I must have a dark side also if I am to be a whole.
Carl Jung

Η «σκιά» είναι η πλευρά της προσωπικότητάς μας που περιέχει όλα τα μέρη του εαυτού μας που δεν θέλουμε να παραδεχτούμε ότι έχουμε.

Είναι στην αρχή μια ασυνείδητη πλευρά. Μόνο με την προσπάθεια να κατανοήσουμε το γεγονός, αναγνωρίζουμε τη σκιά μας. Αν και πολλοί υπονοούν ότι η σκιά είναι «αρνητική», αυτό δεν είναι αλήθεια. Η σκιά είναι μάλλον αυτό που εμείς οι ίδιοι αντιλαμβανόμαστε ως σκοτεινό και αδύναμο για τον εαυτό μας, και ως εκ τούτου πρέπει να είναι κρυμμένο και να απορριφθεί. Αλλά αυτό εξαρτάται από τη δική μας προοπτική για τη ζωή και τα επίπεδα της αυτοεκτίμησής μας.

Έτσι, ενώ για ένα άτομο η σκιά του μπορεί να περιέχει μόνο κλασικά στοιχεία όπως θλίψη, οργή, τεμπελιά και σκληρότητα, μπορεί επίσης να κρύβει την προσωπική μας δύναμη, την ανεξαρτησία μας ή την συναισθηματική μας ευαισθησία.

Πώς μπορώ να απαλλαγώ από τη σκιά μου;

Δε γίνεται να μην έχουμε σκιά. Ανεξάρτητα από το πόσο «συμπαθητικός» ή «ευτυχισμένος» μπορεί να φαίνεται κάποιος, όλοι μας έχουμε  μια σκιά.

Ούτε μπορείτε να «ξεφορτωθείτε» ή «να θεραπεύσετε» τη σκιά σας. Είναι ένα ουσιαστικό και χρήσιμο μέρος του εαυτού σας.

Η σκιά σας είναι κάτι που μπορεί πραγματικά να σας προσφέρει πολλά δώρα όπως αυτό της διορατικότητας και της προσωπικής δύναμης, αν τολμήσετε να την καταλάβετε.

Jung και η σκιά

Ο όρος «σκιά» έγινε δημοφιλής από τον Carl Jung. Τη θεωρούσε ως την ασυνείδητη, ακόμη πρωτόγονη πλευρά της φύσης μας. Πιστεύει ότι έπρεπε να βλέπουμε πλήρως αυτή τη σκοτεινή πλευρά του εαυτού μας, εάν είμαστε ένας πλήρως ολοκληρωμένος άνθρωπος.

Ο Jung δεν πρέσβευε ότι μόνο τα άτομα έχουν σκιές. Μίλησε επίσης για τη «συλλογική σκιά», όπου οι άνθρωποι ενώνουν τις σκιές τους σε ομάδες ή ως κοινωνίες. Το θεώρησε πολύ σοβαρό κίνδυνο για τον πολιτισμό όταν «συλλογίστηκε» μια συλλογική σκιά.

Γιατί πρέπει να γνωρίζω τη σκιά μου;

Όταν αναγνωρίζουμε και αντιμετωπίζουμε τη σκιά μας, μπορούμε να γίνουμε πιο ολοκληρωμένοι και ισορροπημένοι.

Για παράδειγμα, εάν δεχτούμε και αντιμετωπίζουμε τον θυμό μας, μπορούμε να ορίσουμε καλύτερα όρια. Και αν δεχθούμε πλήρως τη θλίψη μας, μπορούμε επίσης να αισθανθούμε πιο χαρούμενοι.

Η γνώση της σκιάς σας θα βελτιώσει επίσης τις σχέσεις σας. Αυτό που μπορούμε να δεχτούμε και να κατανοήσουμε για τον εαυτό μας είναι ότι είμαστε περισσότερο σε θέση να δεχθούμε και να καταλάβουμε στους άλλους.

Αν νιώθετε μη δημιουργικοί στη ζωή, μπορεί να βοηθηθείτε από την κατανόηση της σκιάς σας. Ο Jung συνέδεσε τη σκιά με τη δημιουργικότητα. Ίσως όσο πιο ελεύθεροι αισθανόμαστε συναισθηματικά, τόσο πιο ελεύθεροι είμαστε με τους τρόπους που σκεφτόμαστε και επιτελούμε τα πράγματα.

Σημειώστε ότι όταν καταπιέζουμε και αρνούμαστε τα πράγματα για τον εαυτό μας, αυτά δεν εξαφανίζονται. Αντίθετα, μπορούν να αναπτυχθούν και να μας προκαλέσουν όλο και περισσότερες δυσκολίες.

Η σκιά και η ψυχολογική προβολή

Η ψυχολογική προβολή είναι όταν αποδίδουμε μια ασυνείδητη σκέψη, συναίσθημα ή ακόμη και δικό μας ταλέντο σε άλλο άτομο.

Όταν έρχεται η σκιά, θα είναι ένα φαινομενικά «απαράδεκτο» χαρακτηριστικό που βλέπετε σε κάποιο άλλο άτομο και η προβολή συχνά έρχεται με ευκολία.

Για παράδειγμα, μπορεί να αισθανθείτε ότι όλοι γύρω σας είναι τεμπέληδες και εγωιστές. Εάν εξετάσατε τον εαυτό σας με ειλικρίνεια, πιθανόν να διαπιστώσετε ότι είστε εσείς οι ίδιοι που έχετε την τάση να είστε εγωκεντρικοί και ανενεργοί.

Η σκιά είναι συνήθως ένα από τα πρώτα πράγματα που αντιμετωπίζουμε όταν αρχίζουμε ψυχοθεραπεία. Η δημιουργία ενός ασφαλούς χώρου όπου μπορούμε να μιλήσουμε με κάποιον που δεν έχει προσωπικά επενδύσει στη ζωή μας σημαίνει ότι βρισκόμαστε να λέμε πράγματα που δεν γνωρίζαμε καν, να σκεφτόμαστε και να αισθανόμαστε.

Άλλοι τρόποι για να αποκτήσετε πρόσβαση στη σκιά σας είναι να δουλέψετε με τα όνειρά σας και να βρείτε τα αρχέτυπα που κρύβονται σε αυτά.

Φυσικά αν παρατηρήσετε αυτό που κατηγορείτε συνεχώς τους άλλους μπορεί να σας οδηγήσει στη σκιά σας. Ποια είναι τα πράγματα που σας αρέσουν λιγότερο σε άλλους ανθρώπους; Το χαρακτηριστικό αυτό υπάρχει και σε εσάς; Μπορείτε να σκεφτείτε ένα παράδειγμα, ακόμη, για το πότε κάνατε κάτι παρόμοιο;

Είναι σημαντικό όταν εργάζεστε για να αναγνωρίσετε και να κατανοήσετε τη σκιά σας να μην υπερ-ταυτίζεστε με αυτό. Εάν περνάτε μια περίοδο χαμηλής αυτοεκτίμησης ή κατάθλιψης, για παράδειγμα, δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να αναλύσετε τη σκιά.

Τα οφέλη της αντίληψης της σκιάς

Καθώς ενσωματώνετε την πλευρά της σκιάς σας και συμφωνείτε με το πιο σκοτεινό σας μισό, βλέπετε τον εαυτό σας πιο καθαρά. Γίνεστε περισσότερο γειωμένοι, ανθρώπινοι και ολόκληροι. Όταν μπορείτε να δεχτείτε τα δικά σας πιο σκοτεινά μέρη, είναι ευκολότερο να αποδεχθείτε τη σκιά σε άλλους. Ως αποτέλεσμα, η συμπεριφορά άλλων ανθρώπων δεν θα σας πυροδοτήσει τόσο εύκολα. Θα έχετε επίσης ευκολότερη επικοινωνία με άλλους.

Βλέποντας άλλους και τον εαυτό σας όπως είστε, θα έχετε έναν καθαρότερο φακό με τον οποίο θα δείτε τον κόσμο. Καθώς ενσωματώνετε στον εαυτό σας τη σκιά, πλησιάζετε στον αυθεντικό σας εαυτό ο οποίος σας δίνει μια πιο ρεαλιστική εκτίμηση για το ποιος είστε. Θα δείτε άλλους και θα αξιολογήσετε καταστάσεις με μεγαλύτερη σαφήνεια, συμπόνια και κατανόηση.

Όσο αρνούμαστε τις σκιές μας και καταπιέζουμε ορισμένα μέρη του εαυτού μας, η αίσθηση της ολότητας και της ενότητας είναι φευγαλέα. Ένα από τα μεγαλύτερα οφέλη της αναζήτησης της σκιάς σας είναι ότι ξεκλειδώνει περισσότερο από το δημιουργικό δυναμικό σας.

Ασκήσεις αναζήτησης της σκιάς σας.

Άσκηση # 1 Παρακολουθήστε τις συναισθηματικές αντιδράσεις σας. Θυμηθείτε ότι η σκιά είναι αόριστη. Κρύβεται πίσω μας. Οι αμυντικοί μας μηχανισμοί έχουν σχεδιαστεί για να κρατούν τις σκιές μας καταπιεσμένες και αθέατες.

Όσο περισσότερο δίνετε προσοχή στη συμπεριφορά και τα συναισθήματά σας, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχετε να πιάσετε τη σκιά σας στην πράξη.

Ένας από τους καλύτερους τρόπους για να εντοπίσετε τη σκιά σας είναι να δώσετε προσοχή στις συναισθηματικές σας αντιδράσεις απέναντι σε άλλους ανθρώπους.

Βέβαιοι, οι συνάδελφοί σας μπορεί να είναι επιθετικοί, αλαζονικοί, αδιάφοροι ή ανυπόμονοι αλλά αν δεν έχετε τις ίδιες ιδιότητες μέσα σας δε θα έχετε μια ισχυρή αντίδραση στη συμπεριφορά τους.

Αν δίνετε ιδιαίτερη προσοχή, μπορείτε να εκπαιδεύσετε τον εαυτό σας για να παρατηρήσετε τη σκιά σας όταν παρατηρείτε ισχυρές αρνητικές συναισθηματικές αντιδράσεις σε άλλους.

Όπως αναφέρει συχνά ο Jung λέγοντας «Όλα όσα μας ερεθίζουν για τους άλλους μπορούν να μας οδηγήσουν σε μια κατανόηση του εαυτού μας». Αλλά έχουμε σπάνια χρόνο να εργαστούμε με αυτά τα συναισθήματα επί τόπου.

Στο τέλος της ημέρας, είναι χρήσιμο να παίρνετε πέντε ή δέκα λεπτά για να αναλογιστείτε τις αλληλεπιδράσεις σας με τους άλλους και τις σχετικές αντιδράσεις σας. Γνωρίστε αυτό το μέρος, αποδεχτείτε το, κάντε το ένα μέρος σας και την επόμενη φορά μπορεί να μην προκαλέσει μια έντονη συναισθηματική φόρτιση όταν το παρατηρήσετε σε άλλο. Εστιάστε στο τι και που προκαλεί ένα συναισθηματικό φορτίο σε σας. Δεν έχει σημασία ποιο είναι το συναίσθημα. Είναι μια ένδειξη ότι αρνείσαι κάτι μέσα σου.

Άσκηση # 2 Πολλές μορφές εσωτερικής διερεύνησης απαιτούν από εσάς να συμμετάσχετε σε ενεργό διάλογο με την πλευρά της σκιάς σας. Στην αρχή, αυτό μπορεί να φαίνεται σαν μια τρομακτική ιδέα, αφού έχουμε την πεποίθηση ότι μόνο οι “τρελοί άνθρωποι” μιλάνε με τον εαυτό τους.

Έχετε κάνει ποτέ ή πει κάτι και στη συνέχεια αναρωτήθηκε γιατί το κάνατε ή το είπατε; Ένα κομμάτι σας ήταν υπεύθυνο. Κάθε λεγόμενο “ατύχημα” είναι ένα μέρος που δελεάζει τη συμπεριφορά σας. Τα αποσπασμένα μέρη μας δεν προσπαθούν να μας βλάψουν, αλλά όταν τα αγνοούμε ή τα αρνούμαστε, συχνά το κάνουν. Με το διάλογο μαζί τους στη φαντασία μας μπορούμε να ενσωματώσουμε αυτά τα μέρη στον συνειδητό μας εαυτό. Στη συνέχεια, γίνονται σύμμαχοι μας.

Άσκηση # 3  Πολλοί από εμάς αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας ως ένα “καλό πρόσωπο”. Ήμασταν παινεμένοι ως παιδιά για να είμαστε “καλό αγόρι” ή “καλό κορίτσι”. Αυτό εντείνει τη διάσπαση μεταξύ της συνειδητής ταυτότητάς μας και της σκιάς μας. Δημιουργήστε μια λίστα με όλες τις θετικές σας ιδιότητες. Στη συνέχεια, επισημάνετε το αντίθετο. Προσπαθήστε να εντοπίσετε το αντίθετο μέσα σας. Για παράδειγμα, εάν ορίσετε τον εαυτό σας ως πειθαρχημένο άτομο, καταπιέζετε τον τεμπέλη μέσα σας. Ο τεμπέλης κρύβεται στη σκιά. Ο αποκλεισμένος επηρεάζει τη συμπεριφορά σας και συνεχώς προκαλεί το πειθαρχημένο σας κομμάτι. Έτσι αποδεχτείτε τον τεμπέλη. Γίνετε φίλοι μαζί του. Είναι εντάξει να είσαι και τεμπέλης.

Άσκηση # 4. Η διαδικασία σκίασης 3-2-1

Αν θέλετε μια βήμα-προς-βήμα μέθοδο για να εργαστείτε με τη σκιά σας, δοκιμάστε τη διαδικασία σκίασης 3-2-1 που αναπτύχθηκε από την ολοκληρωμένη φιλοσοφία Ken Wilber στην Integral Life Practice.

Ακολουθούν τα βασικά βήματα:

Βήμα 1: Επιλέξτε με τι θέλετε να εργαστείτε. Είναι συχνά πιο εύκολο να ξεκινήσετε με ένα άτομο με το οποίο έχετε δυσκολία π.χ. συνεργάτη, συγγενή, προϊστάμενο.

Αυτό το άτομο μπορεί να σας έχει ενοχλήσει, εκνευρίσει, στεναχωρήσει. Ή ίσως αισθάνεστε έλξη, εμμονή, εξάρτηση από αυτό το πρόσωπο. Επιλέξτε κάποιον με τον οποίο έχετε μια ισχυρή συναισθηματική φόρτιση, είτε θετική είτε αρνητική.

Βήμα 2: Τώρα, φανταστείτε αυτό το άτομο. Περιγράψτε τις ιδιότητες που σας ενοχλούν περισσότερο ή τα χαρακτηριστικά που σας προσελκύουν περισσότερο με τη χρήση τρίτου προσώπου (αυτός, αυτή). Μιλήστε γι αυτούς δυνατά ή γράψτε τους σε ένα σημειωματάριο. Εκφράστε τα συναισθήματά σας. Μην υπολογίζετε αν λέτε το σωστό. Δεν χρειάζεται να είσαι αρεστοί. Το άτομο που περιγράφετε ποτέ δεν θα το δει αυτό.

Βήμα 3: Διάλογος με αυτό το άτομο στη φαντασία σας. Μιλήστε στο 2ο πρόσωπο σε αυτό το άτομο. Μιλήστε απευθείας σε αυτό το άτομο σαν να ήταν εκεί. Πείτε του τι σας ενοχλεί.

Κάντε του ερωτήσεις όπως:

Γιατί μου το κάνεις αυτό?

Τι θες από εμένα?

Τι προσπαθείς να μου δείξεις;

Φανταστείτε την απάντησή τους σε αυτές τις ερωτήσεις και πείτε την δυνατά. Καταγράψτε τη συζήτηση στο σημειωματάριό σας αν θέλετε.

Βήμα 4: Γίνετε αυτό το άτομο. Αναλάβετε τις ιδιότητες που σας ενοχλούν ή σας γοητεύουν. Συμπεριλάβετε τα γνωρίσματα που περιγράψατε στο βήμα 2. Χρησιμοποιήστε το πρώτο πρόσωπο. Αυτό μπορεί να σας κάνει να αισθάνεσθε  άβολα, κι έτσι θα έπρεπε. Τα χαρακτηριστικά που παίρνετε είναι τα ακριβή χαρακτηριστικά γνωρίσματα που αρνηθήκατε στον εαυτό σας.

Χρησιμοποιήστε δηλώσεις όπως:

Είμαι θυμωμένος.

Ζηλεύω.

Είμαι ακτινοβόλος.

Βήμα 5: Παρατηρήστε αυτές τις ιδιότητες στον εαυτό σας. Αποφύγετε να κάνετε τη διαδικασία αφηρημένη ή εννοιολογική. Τώρα μπορείτε να αποκτήσετε και να ενσωματώσετε αυτή την ποιότητα στον εαυτό σας.

“If only it were all so simple! If only there were evil people somewhere insidiously committing evil deeds, and it were necessary only to separate them from the rest of us and destroy them. But the line dividing good and evil cuts through the heart of every human being. And who is willing to destroy a piece of his own heart?” (Aleksandr Solzhenitsyn)

Βιβλιογραφία

Daniels, M. (2005). Shadow, self, spirit

Jung, C.G. (1938). “Psychology and Religion.” In CW 11: Psychology and Religion: West and East. p. 131

Jung, C.G. (1952). “Answer to Job.” In CW 11: Psychology and Religion: West and East. p. 12

Owen, W. M. (2011). Jung’s shadow: negation and narcissism of the Self, Volume 56, Issue 5, November 2011, Pages 674-691, https://doi.org/10.1111/j.1468-5922.2011.01939.x

Papadopoulos, R.K. (2006) The Handbook of Jungian Psychology, Theory, Practice and Applications

The post Ο σκιώδης εαυτός μας appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από τη Γεωργία Χριστίνα Κανελλοπούλου, Ψυχολόγο – Οικογενειακή Σύμβουλο

Τον τελευταίο καιρό ακούμε συχνά την έκφραση “συναισθηματικά πνιγμένος”. Δύο λέξεις που κρύβουν πολλές άλλες από πίσω, όπως καταβεβλημένος, φορτισμένος, αγχωμένος, ψυχικά εξαντλημένος. Είναι αυτό που νιώθεις όταν έχει φτάσει στα όριά σου, έχεις χαθεί και δεν γνωρίζεις πλέον ποιος είναι ο κατάλληλος τρόπος να αντιμετωπίσεις τα προβλήματά σου.

Το καλύτερο που έχεις να κάνεις εκείνη τη στιγμή στον εαυτό σου είναι να του θέσεις κάποιες ερωτήσεις, ερωτήσεις διερεύνησης και κατανόησης όλου αυτού που βιώνεις. Αυτές οι ερωτήσεις θα σε βοηθήσουν:

–  Να καταλάβεις καλύτερα το συναίσθημα σου έτσι ώστε να μπορέσεις να το ελέγξεις

–  Να δώσεις ένα όνομα σε όλο αυτό που βιώνεις. Αυτό θα το κάνει και πιο εύκολο στο να το αντιμετωπίσεις

–  Να σταθείς ένα βήμα μακριά από αυτό που βιώνεις και να το κοιτάξεις με άλλη οπτική. Θα κάνεις, έτσι μία παύση στο έντονο συναίσθημα που σε κατακλύζει.

Αναρωτιέσαι, λοιπόν τι ερωτήσεις μπορείς να θέσεις στο εαυτό σου όταν είσαι ψυχικά καταβεβλημένος; Πιάσε μολύβι και χαρτί.

1. Τι αισθάνομαι ακριβώς αυτή τη στιγμή; Το να μπορέσουμε να δώσουμε όνομα στο συναίσθημα μας είναι κάτι πολύ δύσκολο. Έχουμε μάθει να απαντάμε με ένα απλό καλά ή όχι και τόσο καλά. Τι κρύβεται πίσω από αυτό όμως; Φόβος, θλίψη, ματαίωση; Δώσε όνομα στο συναίσθημα σου για να φτάσεις λίγο πιο κοντά στο να το κατανοήσεις.

2. Τι σημασία θα έχει αυτό που αισθάνομαι σε λίγα χρόνια από τώρα; Πήγαινε στην καρέκλα του μέλλοντος και αναλογίσου ‘’ αυτό που βιώνω τώρα τι σημασία θα έχει για μένα σε 3 χρόνια από τώρα; Πώς θα με έχει επηρεάσει; Μήπως οι συνέπειες θα είναι πολύ καλύτερες από όσο φαντάζομαι;’’ Οραματίσου τον εαυτό σου στο μέλλον, λοιπόν, και δες αν το τωρινό σου πρόβλημα χωράει εκεί.

3. Τι μπορώ να ελέγξω στην κατάσταση που βιώνω και τι όχι; Η αλήθεια είναι πως ο έλεγχος που έχουμε στα πράγματα και στις καταστάσεις γύρω μας είναι ελάχιστος. Η συνειδητοποίηση πως το μοναδικό πράγμα που μπορούμε να ελέγχουμε είναι η σκέψη μας, ο εαυτό μας, η δική μας συμπεριφορά, ίσως μας κάνει να δούμε τα πράγματα με μία πιο ρεαλιστική ματιά.

4. Ποιοι μπορούν να είναι τα υποστηρικτικά μου συστήματα τη δεδομένη στιγμή; Το να έχεις άτομα να σε στηρίζουν είναι βασικό χαρακτηριστικό για να μην αισθάνεσαι μόνος. Το να αναγνωρίζεις ποια είναι αυτά τα άτομα και να έχεις τη δύναμη να ζητήσεις βοήθεια είναι ένα όπλο που θα σε βοηθήσει στις δύσκολες στιγμές άγχους που βιώνεις. Μη διστάζεις να ζητάς βοήθεια από τα υποστηρικτικά σου συστήματα.

5. Αν όλο αυτό που βιώνω εγώ το βίωνε ένας φίλος μου, τι θα του συμβούλευα; Βγές για λίγο έξω από τον εαυτό σου και δες το πρόβλημα σου από μακριά. Αν το βίωνε ένα αγαπημένο σου πρόσωπο τι συμβουλή θα του έδινες; Ποια συμβουλή θα ήθελες και εσύ να ακούσεις από τους άλλους;

6. Τι με ενδιαφέρει περισσότερο αυτή τη στιγμή; Μη χάνεις τον στόχο σου. Τι πραγματικά σε ενδιαφέρει περισσότερο αυτή τη στιγμή; Τι είναι σημαντικό να έχεις πραγματοποιήσει σε ένα δύο μήνες από τώρα; Θέσε, μικρούς και ρεαλιστικούς στόχους και κυνήγησε αυτό που σε ενδιαφέρει τώρα, όχι αυτό που φαντάζεσαι πως θα είναι καλό για το μέλλον σου.

7. Ποιο είναι το καλύτερο και ποιο το χειρότερο που μπορεί να μου συμβεί; Φτιάξε στο μυαλό σου δύο υποθετικά σενάρια. Το καλύτερο που θα μπορούσε να σου συμβεί με βάση αυτό που βιώνεις, αλλά και το χειρότερο. Ποια δυνατά κομμάτια έχεις στο να αντιμετωπίσεις το χειρότερο; Αναγνώρισέ τα και προσπάθησε να τα θέσεις σε εφαρμογή.

8. Από ποιο βήμα είναι πιο εύκολο να ξεκινήσω; Θέσε ένα ρεαλιστικό πλάνο με μικρά και πολύ συγκεκριμένα βήματα. Ξεκίνησε από αυτά που εσύ θεωρείς πιο εύκολα. Ιεράρχησε τα βήματα που θέλεις να ακολουθήσεις και θυμήσου πως υπάρχει πιθανότητα να υπάρξει αποθάρρυνση κατά την διάρκεια. Πόσο θα την αφήσω να κρατήσει; Ποιο είναι το κίνητρό μου; Το κίνητρό μας είναι πάντα ο εαυτό μας και το καλύτερο που μπορούμε να του προσφέρουμε. Διεκδίκησε το!

Και να θυμάσαι: Όταν νιώθεις πως όλα καταρρέουν, όταν σε κατακλύζει το στρες και όταν το συναίσθημα σου ψάχνει κάπου να ακουμπήσει, εσύ έχεις πολλά για τα οποία πρέπει να νιώθεις ευγνώμων. Είναι εκεί, δίπλα σου, μαζί σου, τα έχεις ζήσει, τα ζεις, θα συνεχίσεις να τα ζεις! Η λύση που ψάχνεις βρίσκεται μέσα σου!

Πηγή: The Psy Trap

The post Ερωτήσεις προς τον εαυτό σου όταν νιώθεις συναισθηματικά πνιγμένος appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Η ικανότητα διαχείρισης των παρορμήσεων, των συναισθημάτων και του επιπέδου διέγερσης συνήθως μαθαίνεται στο πλαίσιο της υγιούς προσκόλλησης κατά τα τρία πρώτα χρόνια της ζωής.

Ένα παιδί με οικογενειακά ψυχικά τραύματα πιθανώς να μην κατακτήσει αυτό το συγκεκριμένο στάδιο ανάπτυξης λόγω έλλειψης υγιών προτύπων και εσωτερίκευσης. Ένας θεραπευτής μπορεί να προσφέρει αυτό το υγιές πρότυπο και να ενθαρρύνει το παιδί να ασκήσει δεξιότητες αυτοελέγχου, συμπεριλαμβανομένων των εξής:

• Να σκεφτεί πριν πράξει
• Να δίνει χρόνο στον εαυτό του να ηρεμήσει
• Να κάνει έναν θετικό αυτοδιάλογο
• Να εκφράζει λεκτικά τα συναισθήματά του
• Να ζητά βοήθεια και συμβουλές
• Να ασκεί τεχνικές χαλάρωσης μυαλού-σώματος

Οι δεξιότητες διαχείρισης θυμού είναι ιδιαίτερα σημαντικές για εκμάθηση, καθώς τα παιδιά με τραύμα προσκόλλησης έχουν την τάση να ενεργούν με επιθετικούς και παρορμητικούς τρόπους (π.χ. εκρήξεις θυμού, επιθετικότητα). Ένας πρωταρχικός στόχος είναι να μάθει το παιδί να διαχειρίζεται τον θυμό εποικοδομητικά — να επιτύχει τον κατάλληλο αυτοέλεγχο και να είναι σε θέση να ανταπεξέλθει με την σωστή διαχείριση των συναισθημάτων του.

Τι είναι η προσκόλληση;

Είναι η βαθιά και μακροχρόνια σύνδεση που δημιουργείται μεταξύ ενός παιδιού και του φροντιστή του, τα πρώτα χρόνια της ζωής του. Ωστόσο, όλο και περισσότερα παιδιά αποτυγχάνουν να αναπτύξουν ασφαλή προσκόλληση σε στοργικούς, προστατευτικούς φροντιστές.

Αυτά τα παιδιά δεν διαθέτουν τα πιο σημαντικά θεμέλια για την υγιή ανάπτυξη τους και διατρέχουν τον κίνδυνο για:

• χαμηλή αυτοεκτίμηση
• έλλειψη αυτοελέγχου
• αντικοινωνικές στάσεις και συμπεριφορές
• επιθετικότητα και βία
• έλλειψη ενσυναίσθησης, συμπόνιας και τύψεων

Ωστόσο, για να μπορέσει να διαχειριστεί ο θυμός, πρέπει να γίνει κατανοητός. Ο θυμός είναι ένα συναίσθημα που συχνά προκύπτει από τις ίδιες μας τις σκέψεις: τη στάση και τις πεποιθήσεις μας σχετικά με τον θυμό και τις διαμάχες, τα πρώιμα μηνύματα που λάβαμε από τα πρότυπα μας όσο μεγαλώναμε, αλλά από τον εσωτερικό διάλογο, ο οποίος συνήθως καθορίζει τα συναισθήματα και τις πράξεις μας.

Ο θυμός είναι συνήθως ένα δευτερεύον συναίσθημα που καλύπτει την θλίψη αλλά και άλλα συναισθήματα, όπως ο φόβος, η απώλεια, η απόρριψη και η ντροπή.

Για παράδειγμα, ο θυμός συνήθως προκύπτει από κάποιο ανεπίλυτο πένθος: τα παιδιά που έχασαν τους γονείς τους θα εκδηλώσουν θυμό προς τους θετούς γονείς. Αυτό το συναίσθημα καλύπτει τον πόνο, την απώλεια και τη θλίψη τους και τους παρέχει το αίσθημα της προστασίας από μελλοντική απώλεια («Θα σε απωθήσω πριν με απορρίψεις».).

Η φυσική κατάσταση ενός παιδιού είναι επίσης σημαντικό να κατανοηθεί. Τα υψηλά επίπεδα στρες που προκαλούνται από την έλλειψη ύπνου, την κακή διατροφή και την έλλειψη άσκησης μπορεί να οδηγήσουν σε θυμό. Για παράδειγμα, η απότομη πτώση του σακχάρου στο αίμα (υπογλυκαιμία) ή η υπερβολική ποσότητα σακχάρου στο αίμα μπορεί να προκαλέσει άγχος και θυμό.

Η διαχείριση του θυμού είναι μια δεξιότητα και μπορεί να κατακτηθεί από παιδιά και ενήλικες. Η μάθηση περιλαμβάνει εξάσκηση. Αρχικά, θα πρέπει να εξασκήστε τις δεξιότητες σε ένα ασφαλές περιβάλλον μέσω του παιχνιδιού ρόλων (δηλαδή, συνεδρίες θεραπείας). Στη συνέχεια, μπορείτε να εξασκήσετε αυτές τις δεξιότητες σε πραγματικές συνθήκες.

Η διαχείριση θυμού περιλαμβάνει τις ακόλουθες δεξιότητες και βήματα:

• Αναγνώριση και αντιμετώπιση τον υποκείμενων συναισθημάτων
• Επίγνωση των εξωτερικών και εσωτερικών ερεθισμάτων
• Κατανόηση των μηνυμάτων που έχουν περαστεί από την οικογένεια
• Αυτοδιάλογο
• Αναγνώριση των συνθηκών που προκαλούν θυμό

Πηγή: Melapus

The post Το παιδί μου έχει νεύρα appeared first on Ψυχο-γραφήματα.

Από την Κατερίνα Τζωρτζακάκη, Ψυχολόγο – Συγγραφέα

Πηγή: huffingtonpost.gr

The post Ο άνθρωπος είναι πάνω από κάθε διάγνωση appeared first on Ψυχο-γραφήματα.